Kaynak: docs/knowledge-base/architecture/database-access.md — KB-docs (tam çözüm taraması, 1.029 .vb).

Veri Erişim Mimarisi (ERPPRO → ERPGOLDV2)

Gerçeklik türü: AS-IMPLEMENTED (kod). Depo kökü: /home/claude/erppro/ERPPRO; yollar ERPPRO/... ve DijitalFatura/... projeye görelidir. Sayısal değerler kb_src/erppro/scan.json (statik tarama; 1029 dosya, 3426 sınıf, 16043 metot, 1468 SQL ifadesi) üzerinden Python ile üretildi; kod satırları grep ile doğrulandı. Gizlilik: bağlantı dizesi, parola, lisans ve sunucu adresi değerleri kopyalanmamıştır; yalnız yapı ve konum verilir. İlgili dokümanlar: hotspots (büyüklük/çiftleme/boş catch tabloları), technical-debt (borç kaydı), application-flow.

1. Özet

Uygulama tek bir SQL Server veritabanına (ERPGOLDV2) doğrudan ADO.NET (System.Data.SqlClient) ile bağlanır; ORM yoktur. Üç farklı erişim yolu bir arada yaşar:

Çok adımlı işlemlerde hiçbir yerde uygulama katmanı transaction'ı yoktur (bkz. §8).

2. Bağlantı dizesi — nerede tutuluyor (yapı, değer yok)

1. Varsayılan sabit değer (kodda): InternalDb.ConnStr Shared Property'sinin başlangıç değeri bir yerel sunucu, sa kullanıcı adı ve düz metin parola içerir — VERIFIED ERPPRO/Class/Module/InternalDb.vb:11 (değer kopyalanmadı; AGENT_RULES §4). Uygulama açılışında üzerine yazılır ama derlenmiş binaride sabit olarak kalır.
2. Çalışma zamanı kaynağı: Program.ConnectDatabase → InternalDb.ConnStr = Program.Config.ConnectionString ve aynı değer AifaDev.Common.ConnectionString'e — VERIFIED ERPPRO/Class/Module/Program.vb:78-87. Diğer kütüphanelere aktarım: TCMB.Currency.ConnStr (Program.vb:209), DijitalFatura.ERPFatura.ConnStr (FrmEFaturaBas.vb:8, FrmEFaturaListesi.vb:132), NetEntegretor.Common.ConnStr (Form/Siparis/FrmNetSiparis.vb:4).
3. Configuration.Configuration sınıfı (ERPPRO/Configuration/ConfigurationForm.vb:97-329): SQLServer, SQLPort, IntegratedSecurity, SQLUserName, SQLPassword, PersistSecurityInfo, SQLDatabase, ApplicationName, WorkstationID özelliklerinden SqlConnectionStringBuilder ile dize üretir (:226-246). Kalıcı depo: uygulama dizinindeki Config.cfg INI dosyası, CONNECTION/ConnectionString anahtarı; içerik AES_Encrypt/AES_Decrypt ile şifreli (:297-328). Şifreleme: Rijndael ECB modu, MD5'ten türetilmiş anahtar, koda gömülü sabit parola (:301, :325, :331-365) — VERIFIED (değer kopyalanmadı).
4. app.config: connectionStrings bölümünde üç giriş (ERPGOLDV2ConnectionString, localhost_Connection [XpoProvider], ERPGOLDV2ConnectionString1) — VERIFIED ERPPRO/app.config:9-13. Bunlar yalnız tasarımcı/typed dataset içindir; çalışma zamanı InternalDb.ConnStr'ı kullanır.
5. Typed DataSet tasarımcısı: GetEfaturaListesiTableAdapter.InitConnection içinde bir sunucu IP'si ve sa kullanıcı adı sabit kodludur — VERIFIED ERPPRO/ERPGOLDV2DataSet.Designer.vb:1730 (değer kopyalanmadı).
6. SQL editörü: FrmSqlEditor kullanıcıya serbest bağlantı dizesi ve serbest SQL yürütme imkânı verir — VERIFIED ERPPRO/Form/Tanımlamalar/Sistem/FrmSqlEditor.vb:77-85.

3. InternalDb — bağlantı yaşam döngüsü

Kaynak: ERPPRO/Class/Module/InternalDb.vb (159 satır). VERIFIED.

Sonuçlar: - Using db As New InternalDb(...) (866 kullanım, grep "Using db As New InternalDb") bloğu bittiğinde bağlantı kapanmaz; açık bağlantı ancak çağıran açıkça db.SqlConnectionState = InternalDb.IDbConnectionState.Close derse (231 yer) veya GC SqlConnection'ı toplayınca havuza döner — VERIFIED (InternalDb.vb:131-141 + grep sayıları). Havuz tükenmesi riski INFERRED (üretimde gözlemlenmedi). - Satır içi New InternalDb("...").ExecuteScalar kalıbı (196 yer, grep "(New InternalDb(\|= New InternalDb(") hiçbir zaman dispose edilmez. - DataReader dönen kod çoğunlukla Dim Dr As Object ile geç bağlı çalışır (184 satır) ve Dr.Close/Dr.Dispose elle çağrılır (Database.vb:76-77 örneği). - Hatalar MsgBox ile kullanıcıya gösterilir ve yutulur; ExecuteNonQuery Nothing→0 döner, çağıran "başarısız" sanır ama sebep kaybolur (InternalDb.vb:60-61).

Diğer sarmalayıcı: Class/Module/SQLServers.vb yalnız ağdaki SQL Server örneklerini SqlDataSourceEnumerator ile ayrı bir Thread üzerinde listeler (yapılandırma ekranı için) — VERIFIED SQLServers.vb:4-25; boş Catch (:22-24).

4. DAO temel sınıfları

4.1 AIO.DBBase (ERPPRO/Class/Dao/Base.vb, 124 satır)

118 dosyada 119 sınıf Inherits DBBase (grep). Sağladıkları — VERIFIED: - ActiveSirketId/ActiveSubeId → Program.SirketId/SubeId (:6-16); ActiveKasaId kendi kendini çağırır (Return ActiveKasaId, :18-22) → çağrılırsa StackOverflowException. Çağıran yok (grep 0) — latent. - Shared Event RecordInserted/RecordUpdated/RecordDeleted ve OnRecord… tetikleyicileri (:24-40). Tek dinleyici: Program.Shared Sub New → AfterSave (Program.vb:5-6, 8-19: Parcakarti kaydında ReceteDetay/PaketDetay miktarlarını iki ayrı UPDATE ile günceller, transaction yok). - Sanal Save/Insert/Update/Delete (:41-55) Nothing döner; her türetilmiş sınıf kendi SQL'ini yazar. - Shared Event Validate(Obj, ByRef Cancel) + IsValidate (:116-121): IsValid=True ile çağrılır, dinleyici yoksa True. Tek dinleyici Program.ValidateObject (Program.vb:20-30) parametreyi Validated anlamında kullanır (geçerliyse True) — yani bildirilen Cancel semantiğiyle ters; yalnız Parcakarti/Takimkarti/Paket/Modelkarti için doğrulama yapar, diğer her tip için True döner. Çağıranlar: Siparis.Parcakarti.vb:220, FrmModelKartıEkle.vb:100, FrmTakimEkle.vb:36, FrmPaketEkle.vb:39, FrmParcaKartiEkle.vb:93. (Mimari referans §9-10 "kırık" der; kodda: adlandırma ters, tek dinleyici ters kuralla uyumlu olduğu için 4 tipte çalışıyor, diğerlerinde doğrulama yok — CONTRADICTS değil, ayrıntılandırma.)

4.2 DataLayout.DBBaseClass (ERPPRO/DataLayout/DBBaseClass.vb, 385 satır)

Attribute tabanlı (TableInfo, DataField(Identity, Binding)) reflection ORM: ReadFromTable (:16-33, Id string birleştirme), Insert (:42-87, alan listesi reflection'dan, parametreli, SCOPE_IDENTITY), Update (:88-143), Delete/DeleteAt (soft delete IsDeleted='True', :144-195). Her çağrıda New SqlConnection(InternalDb.ConnStr) açılıp Using ile kapanır (doğru yaşam döngüsü). Tek türetilmiş sınıf: DataLayout.RepositoryItem (DataLayout/Repository.vb:21-23, tablo AifaDev.RepositoryItems) — VERIFIED (grep Inherits DBBaseClass = 1).

4.3 AIO.SQL.SQLBase (ERPPRO/Class/Dao/_SQLBase/SQLBase.vb, 224 satır)

SQLTableName/SQLIdentity attribute'larıyla tek MERGE … WITH (SERIALIZABLE) … OUTPUT inserted.* upsert üretir (:38-64), parametreleri reflection'la doldurur (:65-88), Load(Id)/Load(Query)/Delete/Save sağlar. Tek türetilmiş sınıf: AIO.Cari.IFatura (Class/Dao/Islem/Cari.IDetay.vb:4-6, tablo Cari.IslemDetaylari) — VERIFIED. Kusur: Private Shared _Query (:31) → MERGE metni tüm türetilmiş sınıflar arasında paylaşılır; ikinci bir türetilmiş sınıf eklenirse ilk derlenen sorgu diğerine uygulanır (bugün tek sınıf olduğu için gizli).

4.4 Türetilmiş DAO sınıfları (kalıp)

ERPPRO/Class/Dao/*.vb (127 dosya) + Class/Ext/*.vb (66 dosya, Partial uzantılar). Her sınıf aynı iskeleti taşır — VERIFIED (scan, Save gövdeleri normalize edilip kümelendi): - New(RecordId) → Select * From <tablo> Where Id='" & RecordId & "' + DataReader + alan alan If Not Dr.Item(x) Is DBNull.Value Then … (Cari.Islem.vb:19-…). - Save → If Id = 0 Then Return Insert Else Return Update — 105 Save metodundan 91'i birebir bu gövde (52 + 39 yazım varyantı), 2'si HasCode kontrollü, 12 farklı. - Insert → Using db As New InternalDb("Insert Into … Values(@…) SELECT SCOPE_IDENTITY") + her alan için If X <> Nothing Then AddWithValue(@X, X) Else AddWithValue(@X, DBNull.Value) (110 Insert, 110 Update metodu Dao klasöründe). - Delete, Delete(RecordId), Shared DeleteAt(Id) üçlüsü: 87 dosyada (soft delete). - SetPropertyValue/GetPropertyValue reflection çifti: 121 dosyada kopya (grep "Sub SetPropertyValue(ByVal PropertyName"). Ayrıntılı çiftleme tabloları: hotspots §6.

5. Dinamik formlar — AIO.Dynamic.* (runtime derleme)

ERPPRO/Class/Dao/Dynamic/ (1309 satır sınıf + formlar). VERIFIED: - Compiler(Of ReturnType) (Class/Compiler.vb:4-74): VBCodeProvider.CompileAssemblyFromSource ile çalışma zamanında VB kaynak derler (:59). - DynamicForm.Execute (Class/Base/DynamicForm.vb:300-318): AifaDev.DynamicForms.Code kolonundaki kaynak kodu derleyip AIO.Dynamic.Data türetilmiş nesne üretir; hata → MsgBox. - AIO.Dynamic.Data (Class/Base/Data.vb): reflection'la Insert/Update (parametreli, :192-240), ToList (:134); 8 boş Catch. - AIO.Dynamic.Table (Class/Base/Table.vb:92-160): sys.columns sorgusu ve CREATE/ALTER TABLE betiği üretimi — tablo/kolon adları string birleştirme (:145,152,160), Exec ('…'). - Giriş noktası: FrmMainForm.onMenuSelect → "FORMWIZARD" → AIO.Dynamic.Design.DynamicWizard (Form/Genel/FrmMainForm.vb:98-101). Ayrıca Utils.cVBEvalProvider.Eval (Class/Module/Utils.vb:198-…) ikinci bir runtime derleyicidir; çağıranı yok (grep) — ölü kod. - Derlenen kod uygulama ile aynı süreçte, aynı yetkiyle çalışır; kaynak veritabanı tablosundan gelir → veritabanına yazma yetkisi olan herkes uygulama içinde rastgele .NET kodu çalıştırabilir (INFERRED, güvenlik etkisi technical-debt TD-19).

6. Typed DataSet ve DevExpress XPO

• ERPGOLDV2DataSet (ERPPRO/ERPGOLDV2DataSet.xsd + .Designer.vb, 2159 satır): tek tablo adaptörü GetEfaturaListesiTableAdapter (:1581, sorgu SELECT Id, Tarih, Unvan, … :1739, @StartDate/@EndDate parametreli). TableAdapterManager.UpdateAll (:1917-1992) depodaki tek SqlTransaction kullanımıdır (BeginTransaction :1938, Commit :1970, Rollback :1992) — ancak UpdateAll hiçbir yerden çağrılmaz; dataset'i kullanan tek yer Organizasyon/Task/SchedulerView.Designer.vb:108,781 (BindingSource olarak). VERIFIED: scan transaction=True yalnız bu sınıfta.
• XPO: ERPPRO/ERPPRO.vbproj:180 DevExpress.Xpo.v14.1 referansı ve app.config:11 XpoProvider=MSSqlServer bağlantısı var; ancak grep -i "XpoDefault|XPCollection|UnitOfWork|XPObject" ERPPRO kaynaklarında 0 sonuç → XPO kullanılmıyor, artık referans — VERIFIED.

7. DSX önbelleği (ERPPRO/Class/Module/Database.vb, 695 satır)

DSX.TABLE — Shared listeler (:3-26): ListOfController, ListOfCariIslemKodlari, ListOfMaden, ListOfHesap, ListOfNakit, ListOfProje, ListOfBirim, ListOfKasalar, ListOfSubeler, ListOfHizmetler, ListOfVadeliKod, ListOfAnlikFiyat, ListOfParite, ListOfTakozTipi, ListOfVariant, ListOfSSKGrup, ListOfCikisKodu, ListOfMeslekKodu, ListOfListLayout, ListOfCariIslemTipi, UrunListesi. VERIFIED.

DSX.DAO.RetriveOfAllData (:556-607) tek InternalDb ile sırayla yükler:

Ne zaman yenilenir — VERIFIED: - Girişte: Program.vb:217 (GlobalSettings.Read sonrası, KurListesi.Start öncesi). - Elle: Ana menü "RETRIVEALLDATA" (Form/Genel/FrmMainForm.vb:329-332), "AKTARIM" (FrmHesapAktar sonrası, :372-376), FrmDevirGiris.vb:83. - Kısmi: RetriveOfHesap yalnız FrmHesapTemizle.vb:30; RetriveOfMaden yalnız FrmZiynetIscilikleri.vb:69. ListOfHesap.RemoveAt Cari.Hesap.vb:824 (silmede). ListOfHesap.Add yalnız Database.vb'de → yeni hesap kaydından sonra önbelleğe ekleyen kod bulunamadı; INFERRED yeni hesap, RETRIVEALLDATA veya yeniden giriş yapılana kadar iHesapControl combolarında görünmez [GAP: FrmCariHesapEkle çağıranlarında yenileme aranmadı — iScreen.vb:320 salt görüntüleme]. - Olaylar: her RetriveOfX içinde RaiseEvent RetriveX var ve RetriveOfAllData aynı olayı tekrar yükseltir (:78 + :562, :134 + :564, :219 + :566 …) → dinleyiciler iki kez çalışır — VERIFIED. - Bütün RetriveOfX sorguları Program.SirketId/SubeId değerini string birleştirmeyle gömer (:113,157,181,224,297,342,429); değer tam sayı olduğundan enjeksiyon riski düşük. - RetriveOfProjeler/TakozTipi/Variant/SSKGrup/MeslekKodu/CikisNedeni/ListLayout boş Catch içinde (:105,443,466,487,508,530,550).

DSX.FN (:611-689): önbellek üstünde yardımcılar (GetAnaBirim, GetIdToBirim, GetCariIslemKodu, GetKarsiIslemTuru, GetHesapAdi) + iki skaler SQL fonksiyonu çağrısı (FN.GET_ERP_ISTATISTIK_KODU :613, Stok.GetTakozIsciligi :625, ikisi de string birleştirme).

Döviz kuru önbelleği ayrıdır: AIO.Kur.KurListesi (Class/Dao/Sistem.KurListesi.vb:60-127) System.Threading.Timer ile 15 sn (GlobalSettings.KurRefreshInterval) aralıkla Sistem.GetKurListesi(GETDATE) okur (:74,100); Program.GetKur(Birim) her zaman Alis döner, birim yoksa 1 döner (Program.vb:260-268). Liste UI iş parçacığı dışından değiştirilir, kilit yok — INFERRED yarış.

8. Sorgu kalıpları ve sayılar

Kaynak: scan sql girdileri (1468 ifade) + grep. VERIFIED.

8.1 String birleştirme örnekleri (SQL enjeksiyonu açısından string parametreler) — 10 adet, VERIFIED

Ek: Class/Module/Devir.vb:39-40,141 (veritabanı adı, yedek yolu, DevirName → BACKUP/RESTORE ve Insert Into ERPGLOBAL.Dbo.Company), Class/RFID/PrintBase.vb:82 (TableName), DataLayout/DBBaseClass.vb:17, _SQLBase/SQLBase.vb:138-163 (Id değerleri).

Enjeksiyon açısından değerlendirme (INFERRED): uygulama masaüstü/iç ağ ve kullanıcılar kimlikli; ancak sa ile bağlanıldığı için (§2) tek bir ' içeren serbest metin girdisi en azından sorguyu bozar, bilinçli girdi ise veri değiştirebilir. Tam-sayı birleştirmeleri (Id, SirketId) Val/Integer tipinden geldiği için pratik risk taşımaz.

9. Transaction / atomiklik

Arama sonuçları — VERIFIED: - SqlTransaction, BeginTransaction: yalnız ERPGOLDV2DataSet.Designer.vb:1588,1644-1665,1938-1992 (üretilmiş kod, çağıranı yok). - TransactionScope: 0. - BEGIN TRAN / Begin Tran uygulama SQL metinlerinde: 0 (yalnız DB tarafında trigger/SP içinde ROLLBACK). - scan transaction bayrağı yalnız TableAdapterManager.UpdateAll.

Sonuç: uygulama katmanındaki her çok adımlı işlem, ayrı SqlConnection/SqlCommand'lerle ve ara adım başarısız olursa geri alınmadan çalışır. Beş somut örnek:

Ek örnekler: Program.AfterSave iki ayrı UPDATE (Program.vb:11-14); FrmCariHesapEkle.FormSave → K.Save + DataLayoutControl1.Save + karşı hesap UPDATE (Form/Tanımlamalar/Cari/FrmCariHesapEkle.vb:223-229); FrmHesapAktar üç Count sorgusu sonra Sistem.FromERP SP (Form/Tanımlamalar/Sistem/FrmHesapAktar.vb:8-22).

Veritabanı tarafındaki telafi: Cari.Islemler tetikleyicileri (AcceptTransaction vb.) INSERT/UPDATE'i kendi içinde ROLLBACK edebilir; ancak demo kopyasında dördü de DISABLED (kb_src/projdocs/erpgoldv2-kod-katmani-bulgulari.md §2, AS-DOCUMENTED) ve ROLLBACK sonrası RETURN bazı dallarda yok (AcceptTransaction satır 122, 184, 231, 245 — kb_src/db/modules_all.json, VERIFIED). Ayrıntı: technical-debt TD-03/TD-04.

10. Yeniden yazım için çıkarımlar (öneri, uygulanmadı)

• Tek veri erişim yolu: InternalDb'nin yerini Using ile açılıp kapanan, IDisposable'ı doğru uygulayan, her zaman parametreli bir komut fabrikası almalı; MsgBox veri katmanından çıkmalı.
• Save zinciri (Islem + RsAktar, Fatura + Detay + FaturaYaz, SendTo, Copy) tek SqlTransaction/TransactionScope içine alınmalı; SP'ler CommandType.StoredProcedure ve SqlParameter ile çağrılmalı.
• DSX.TABLE önbelleği kayıt sonrası olaylarla (RecordInserted/Updated/Deleted) güncellenmeli; olaylar tek yerden yükseltilmeli.
• Bağlantı dizesi ve şifreleme parolası koddan çıkarılmalı (DPAPI/Windows kimlik doğrulaması), sa yerine en az yetkili hesap.
• SQLBase/DBBaseClass/Dynamic üçlüsünden biri seçilip diğerleri kaldırılmalı (bugün toplam 2 üretim sınıfı kullanıyor).