Kaynak: KB-v1 09_Training/TRN-005.md (2026-09-10, kısmi kod kapsamı). Bu makale artık kanoniktir; KB-v1 kopyası 22_Archive'da referanstır.

1.1 Kim ne iş yapar

Bölüm: Kısım 1 — Sektör ve Terimler · Kaynak: az/01-sektor.md satır 3

ERPGOLD'u kullanan işletmeler aynı zincirin farklı halkalarıdır. Zinciri bilmek, "bu müşteri neden hep NORMAL çalışıyor, şu müşteri neden hep PEŞİN" sorusunun cevabıdır.

Rafineri. Hurda altını, cevheri veya külçeyi eritip saflaştırır, standart külçe (takoz) döker. Ürettiği her külçenin bir seri numarası ve saflık raporu vardır. Müşterileri toptancılar ve büyük kuyumculardır. Programda ağırlıklı olarak TAKOZ G, TAKOZ C, ÇEŞNİ ve HURDA ekranlarını kullanır.

Toptancı. Rafineriden veya piyasadan aldığı altını işleyip yarı mamul (bilezik, zincir, alyans) üretir veya olduğu gibi satar. Perakendeciye satar. Genelde cari hesapla çalışır; para peşin el değiştirmez, bakiye birikir, ay sonunda mutabakat yapılır. Programda MADEN, HURDA, NAKİT, ÇEVİR, VİRMAN ekranları ve NORMAL işlem tipi ağırlıktadır.

Ara toptancı. Toptancı ile perakendeci arasındaki halka. Küçük partiler alır, mahalle kuyumcusuna dağıtır. Toptancı gibi çalışır.

Perakende kuyumcu. Vitrini olan, son tüketiciye satan dükkân. Müşteriden hurda alır, ziynet ve takı satar. Ağırlıklı olarak peşin çalışır. Programda PERAKENDE ekranı, MADEN ve HURDA'nın PEŞİN tipi, NAKİT ekranı öne çıkar.

Döviz bürosu (yetkili müessese). Nakit döviz alıp satar; bazıları altın da alır satar. Kârı, alış ile satış kuru arasındaki farktan (marj) gelir. Devlet tarafından yetkilendirilir ve denetlenir; bu yüzden resmi işlem, kimlik ve evrak zorunluluğu, e-döviz alım-satım belgesi gibi kavramlar en çok bu tür müşteride görülür. Programda NAKİT, PARİTE, PERAKENDE ekranları ve RESMİ işlem tipi ağırlıktadır.

BİLGİ — Aynı program hepsine hizmet eder. Bir rafineri de kullanıyor, mahalle kuyumcusu da. Bu yüzden programda sizin müşterinizin hiç kullanmayacağı işlem türleri ve ekranlar vardır; bu normaldir. Destek verirken önce "bu müşteri zincirin neresinde?" diye sorun; hangi ekranları kullanacağı ve hangi hataları yapacağı büyük ölçüde buna bağlıdır.

Kaynaklar

SRC-DRV-AZ — az/01-sektor.md satır 3