Kaynak: KB-v1 09_Training/TRN-017.md (2026-09-10, kısmi kod kapsamı). Bu makale artık kanoniktir; KB-v1 kopyası 22_Archive'da referanstır.

2.4 En kritik ayrım: NORMAL mi, PEŞİN mi

Bölüm: Kısım 2 — Hesaplama Mantığı · Kaynak: az/02-hesaplama.md satır 81

Bu ayrımı yanlış anlayan bir personel her gün hata yapar.

	NORMAL	PEŞİN
Ne demek	Bakiyeli çalışma; ödeme sonra	Para o anda elden ele geçti
Cari bakiyeye etkisi	Yansır — borç/alacak yazılır	Yansımaz
Stoka etkisi	Yansır	Yansır
Kasaya (paraya) etkisi	Yansımaz	Yansır — kasaya para girer/çıkar
Kimde	Toptancı, cari müşteri	Perakende, gelen-geçen müşteri
İşlem listesi kısaltması	…N (MGN, NCN)	…P (MCP, HGP)

Örnek. Aynı 2.000 gram has çıkışı:

NORMAL yapılırsa → müşteri 2.000 gram has borçlanır, kasadan mal çıkar, para hareketi olmaz.
PEŞİN yapılırsa → müşterinin bakiyesi hiç değişmez; kasadan mal çıkar ve karşılığında kasaya para girer (tutar kadar TL/USD).

TUZAK — Destek personeline en sık gelen soru budur: "İşlemi girdim ama müşterinin bakiyesinde görünmüyor." Cevap neredeyse her zaman tektir: işlem PEŞİN girilmiştir. Peşin işlem bakiyeye yansımaz — bu bir hata değil, tasarımdır. Peşin işlemi kasa stok listesinde ve nakit stok listesinde ararsınız, bakiye kartında değil.

MAHSUP üçüncü yoldur: ne bakiye ne para; yalnız stok. Devir girişi, sayım farkı ve açılış stokları bu tiple girilir. Bir sayım farkını NORMAL girmek, DEVİR hesabında sahte bir borç/alacak bırakır.

Kaynaklar

SRC-DRV-AZ — az/02-hesaplama.md satır 81