Kaynak: KB-v1 09_Training/TRN-016.md (2026-09-10, kısmi kod kapsamı). Bu makale artık kanoniktir; KB-v1 kopyası 22_Archive'da referanstır.

2.3 Yön: giriş mi, çıkış mı

Bölüm: Kısım 2 — Hesaplama Mantığı · Kaynak: az/02-hesaplama.md satır 66

Programdaki her işlemin bir yönü vardır ve yön, bakiyenin işaretini belirler. Ekranlarda üç ad altında görünür ama kural tektir:

Ekranda görünen	Anlamı	Müşteri bakiyesine etkisi	Ekran rengi
GİRİŞ / ALACAK / ALIŞ	Mal veya para bize giriyor; biz alıyoruz	Müşteri alacaklanır (+)	Yeşil
ÇIKIŞ / BORÇ / SATIŞ	Mal veya para müşteriye gidiyor; biz veriyoruz	Müşteri borçlanır (−)	Kırmızı

GİRİŞ ↔ ÇIKIŞ, ALACAK ↔ BORÇ, ALIŞ ↔ SATIŞ birbirinin karşıtıdır. Program bir işlemin "karşı yönünü" (örneğin virmanın öbür hesaptaki bacağını veya arbitrajın ikinci satırını) bu eşleşmeyle bulur.

DİKKAT — Ekranın rengine bakın. Yeşilse müşteri alacaklanacak, kırmızıysa borçlanacak. Yön hatası en pahalı hatadır: bakiyeyi iki katı yanlış yönde bozar (alacak yazılacak yere borç yazılırsa fark, tutarın iki katıdır).

İşaret kuralı iki katmanlıdır ve karıştırılmamalıdır. İşlem satırında yön işareti stokun bakış açısıyladır: GİRİŞ "+" (mal bize giriyor), ÇIKIŞ "−". Bakiye defterinde ise işaret müşterinin borcunun bakış açısıyladır: ÇIKIŞ yapılınca müşteri borçlanır ve bakiye defterine artı yazılır; GİRİŞ yapılınca müşteri alacaklanır ve eksi yazılır. Bakiye kartı ve raporlar bunu ALACAK / BORÇ sütunlarına ayırırken işareti okura göre çevirir. Ham veriyle çalışan biri (Kısım 8) bu iki katmanı bilmezse yönü ters okur.

Kaynaklar

SRC-DRV-AZ — az/02-hesaplama.md satır 66