Kaynak: KB-v1 09_Training/TRN-040.md (2026-09-10) — bu sürüm AIFASOFT ürün sahibinin 2026-09-12 kanonik düzeltmesiyle yeniden yazıldı; KB-v1 kopyası 22_Archive'da referanstır.
Bölüm: Kısım 3 — Programın Yapısı · Kaynak: az/03-yapi.md satır 155 (yorumu düzeltildi)
Bir dükkân, iki soru
Bir dükkânın gün boyunca 10 işlemi oldu. ERPGOLD 10 işlemin hepsini biliyor; stok, kasa, cari bakiye ve pozisyon bu 10 işlemden hesaplanır — buna Tüm İşlemler Havuzu (operasyonel sonuç) diyoruz. Yetkili müessesede bu işlemlerin ilgili elektronik belgesi (e-Döviz Alım/Satım Belgesi vb.) düzenlenir. Belgesi düzenlenmiş işlemlerden ayrıca bir stok/kasa görünümü hesaplanır — buna Belgelendirilmiş İşlemler Havuzu diyoruz. ERPGOLD iki sonucu karşılaştırır: 9 işlemin belgesi tamam, 1 işlemde belge tarafı eksik görünüyorsa "bir işlemde belge tarafını tekrar kontrol et" der. Bu ikinci defter tutmak değildir; yapılan operasyon ile oluşturulması gereken belgelerin birbirini tutup tutmadığını kontrol etmektir.
ERPGOLD'da karşılığı
- Belge uyum işaretli şube/kasa (
Sistem.Subeler.IsResmi,Sistem.Kasalar.ResmiKasa; ekranda "RESMİ ŞUBE / RESMİ KASA"): bu fonksiyonları açar. Legacy adlardır; ayrı defter anlamına gelmez. - Belge kontrol kaydı (IslemTipi 11; DB adı RESMİ, kod adı FATURA): işlemin belge durumunu temsil eden satır. Operasyonel stok/bakiye kaydı üretmez, çünkü aynı işlemin operasyon etkisi ilgili operasyon satırlarında zaten vardır (ERPGOLDV2 fiş 1025367: 1 tip-11 belge satırı + 4 tip-0 operasyon satırı).
- Belgelendirilmiş stok görünümü (legacy: "resmi stok";
Stok.GetResmiStoklar,Muhasebe.Stoklar): belge numarası olan (Cari.IslemDetaylari.FaturaNo > 0) işlemlerin hesaplanan stok etkisi. Fiziksel ikinci bir stok değildir. - Belgelendirme farkı (
Reports.ResmiPozisyon): Fiziki kasa + banka (operasyonel) − belgelendirilmiş görünüm = Pozisyon sütunu. Fark bir kontrol/mutabakat sinyalidir.
Muhasebe "ay içi alım satımlar tutmuyor" derse
Yöntem: belge kontrol raporunda (Reports.ResmiIslemRaporu / Fatura Kontrol RPT-13) ilgili birim süzülür; ay başı ve ay sonu belgelendirilmiş stok görünümleri arasındaki fark ile ay içi belgeli giriş-çıkış toplamı karşılaştırılır. Eşitse rapor doğrudur; değilse fark kadar belgesi eksik/fazla ya da yanlış eşlenmiş işlem aranır. Açılışta belgelendirilmiş görünüm DEVİR hesabından GİRİŞ + MAHSUP ile başlatılır (CTR-004/005 sınırlarına dikkat).
Kanonik model — iki hesap havuzu. ERPGOLD'da Yetkili Müessese kullanımında operasyonel işlemler işletmenin gerçek stok, kasa ve pozisyon sonuçlarını oluşturur. İlgili elektronik/mali belgesi düzenlenmiş işlemler ayrıca bir kontrol kümesi olarak hesaplanabilir. ERPGOLD bu iki sonucun karşılaştırılması sayesinde belge sürecinde eksik veya uyumsuz olabilecek işlemlerin tespit edilmesine yardımcı olur. Legacy kodda ResmiKasa ve ResmiStok gibi isimler kullanılan bu yapı ayrı veya gizli bir muhasebe defteri değildir; operasyon ile belgelendirme arasındaki mutabakat/kontrol mekanizmasıdır.
Kanonik makale: TERM-RESMIKASA · Kaynaklar: SRC-DRV-AZ az/03-yapi.md satır 155; DB_OBJECT Stok.GetResmiStoklar, Muhasebe.Islemler, Reports.ResmiPozisyon; AIFASOFT ürün sahibi açıklaması 2026-09-12