Kaynak: KB-v1 09_Training/TRN-008.md (2026-09-10, kısmi kod kapsamı). Bu makale artık kanoniktir; KB-v1 kopyası 22_Archive'da referanstır.

1.4 Ürün ve stok türleri

Bölüm: Kısım 1 — Sektör ve Terimler · Kaynak: az/01-sektor.md satır 63

Maden. Programda altın ve gümüş ürünlerinin genel adı. Bilezik, zincir, alyans, gram altın, ziynet: hepsi maden. Her madenin bir stok kartı vardır; kartta kod, açıklama, sabit milyem, adetle mi gramla mı işlem gördüğü, parça gramı, varsayılan işçilik ve fiyat tipi yazar.

Ziynet / meskûk. Basılı altın paralar: çeyrek, yarım, tam, Ata lirası, Reşat, beşli. Adetle işlem görürler. Her birinin sabit bir gramı vardır (çeyrek 1,754 gr gibi); program ADET girilince MİKTAR'ı kendisi hesaplar.

Hurda. Bozuk, kırık, ikinci el altın. Müşteriden alınır, eritilir veya rafineriye gönderilir. Madenden farkı şudur: milyemi ölçülerek belirlenir, kartta yazan sabit milyem değil o partinin gerçek ayarı kullanılır. Bu yüzden HURDA ekranında MİLYEM alanı her seferinde elle girilir.

Takoz (külçe). Rafineriden çıkan veya işletmenin kendi döktüğü standart bar. Üzerinde seri numarası, ağırlığı ve saflığı yazar. Programda her takozun TAKOZ NO'su (TK ile başlayan beş haneli kod), TAKOZ TİPİ, AYAR EVİ ve rapor durumu vardır.

Raporlu takoz: Ayar evinden saflık raporu gelmiş, milyemi kesin.
Raporsuz takoz: Rapor henüz yok. XRF ölçümü veya tahmini milyemle izlenir; rapor gelince düzeltilir. Bazı raporlarda raporsuz takoz için varsayılan bir milyem kullanılır.

Blok takoz. Aynı partiden birden fazla takozun tek seferde girilmesi.

Çeşni. Takozdan alınan küçük numune. Ayar evine gönderilir, saflığı ölçülür. Numunenin ağırlığı takozdan düşer; bu yüzden ayrı ekranda (ÇEŞNİ) takip edilir ve takoz kartında MİKTAR / ÇEŞNİ alanı ayrıdır.

Ayar evi. Altının gerçek saflığını ölçen bağımsız kurum. Sonucu bir rapor numarası ile bildirir. Programda AYAR EVİ listesi Tanımlamalar'dan yönetilir.

XRF. Tahribatsız saflık ölçüm cihazı. Numune almadan hızlı ölçüm verir ama ayar evi raporu kadar kesin sayılmaz. TAKOZ G ekranındaki XRF AU MİLYEM ve XRF AG MİLYEM alanları bu cihazın okumasıdır.

Takı / yarı mamul. İşçilik görmüş ürün. Fiyatı iki parçadan oluşur: içindeki altın + işçilik.

Taş. Karat veya adetle işlem gören değerli/yarı değerli taşlar. TAŞ ekranı.

Pırlanta. Karat, renk, berraklık gibi özellikleriyle takip edilen elmas. PIRLANTA ekranı; kartlarda sertifika bilgileri tutulur.

Model. Belirli bir tasarımın (kalıbın) kartı. Adet bazlı çalışır; içindeki altın milyemi ve has'ı da izlenir. MODEL ekranı.

Emtia. Altın dışında alınıp satılan ticari mal. EMTİA ekranı.

Genel stok. Kutu, poşet, etiket, sarf malzemesi gibi kalemler. GENEL ekranı.

Hizmet. Fiziki malı olmayan kalem: kargo, sigorta, ayar evi ücreti, komisyon, kira, maaş. HİZMET ekranı; gelir–gider takibinin kaynağıdır.

Varyant. Aynı stok kartının alt çeşidi (renk, boy, üretici partisi gibi). MADEN ekranında VARYANT alanı. Aynı isim, vadeli/parite işlemlerinde "bağlı ikinci satır" anlamında da kullanılır; bu ikinci anlam kullanıcıya görünmez.

Kaynaklar

SRC-DRV-AZ — az/01-sektor.md satır 63