Kaynak: KB-v1 09_Training/TRN-007.md (2026-09-10, kısmi kod kapsamı). Bu makale artık kanoniktir; KB-v1 kopyası 22_Archive'da referanstır.

1.3 Altının saflığı: ayar, milyem, has

Bölüm: Kısım 1 — Sektör ve Terimler · Kaynak: az/01-sektor.md satır 31

Ayar. Altının saflık derecesinin 24'lük sistemde ifadesi. 24 ayar saf altındır; 22 ayar, 24 parçada 22 parçası altın demektir.

Milyem. Aynı saflığın binde cinsinden yazılışı. Sektörün günlük dili budur; programın her yerinde milyem kullanılır, ayar kullanılmaz.

Ayar	Milyem	Nerede görülür
24 ayar	0,995 – 0,9999	Külçe, gram altın, has
22 ayar	0,916	Bilezik, ziynet, Türk işi takı
21 ayar	0,875	Arap işi takı
18 ayar	0,750	Pırlantalı ürün, alyans
14 ayar	0,585	Ucuz segment, ihracat ürünü
8 ayar	0,333	Nadir

Ayardan milyeme geçiş: Ayar ÷ 24. 18 ÷ 24 = 0,750. Ters yönde: Milyem × 24. 0,585 × 24 = 14,04 ≈ 14 ayar.

HAS. Bir malın içindeki saf altın miktarı, gram cinsinden. Sektörün hesap birimidir.

HAS = Miktar (gram) × Milyem

100 gram 22 ayar bilezik → 100 × 0,916 = 91,60 gram HAS. 800 gram 21 ayar hurda → 800 × 0,875 = 700,00 gram HAS.

BİLGİ — Bir kuyumcu "kasada 12 kilo mal var" demez, "kasada 8,4 kilo has var" der. Çünkü 12 kilo 14 ayar ile 12 kilo 22 ayar aynı şey değildir; ancak has'a çevrilince toplanabilir ve karşılaştırılabilir. Programdaki bakiye kartı, stok listesi ve bilanço hep has üzerinden konuşur.

Ons. Uluslararası altın birimi. 1 ons = 31,1035 gram. Dünya fiyatı ons/dolar olarak konuşulur, Türkiye'de gram/TL olarak. Programda "Oz" fiyat tipi ons üzerinden fiyat girmeye yarar; program gram karşılığını ons çarpanıyla kendi bulur.

Gümüş, platin, paladyum. Aynı mantıkla, kendi milyemleriyle takip edilir. Bir külçenin içinde hem altın hem gümüş olabilir; takoz ekranlarında AU (altın), AG (gümüş), PT (platin), PD (paladyum) milyemleri ayrı ayrı girilir ve her biri ayrı bakiye satırı üretir.

Kaynaklar

SRC-DRV-AZ — az/01-sektor.md satır 31