Kitapçık §5.1 gerçek fişte peşin alım (müşteri yarım altın bozduruyor) anlatılır — burada tekrar etmiyoruz; bu senaryo aynı deseni satış yönünde ve iki adetle genişletir. Farkı görmek için ikisini yan yana okuyun (TRACK-L3).
Başlangıç durumu
| Öğe | Değer |
|---|---|
| Şube / kasa | MERKEZ / ANAKASA |
| Maden stoğu | EYARIM (eski yarım altın): 20 adet; kartta adet başı has 3,21 (AuMilyem alanı) |
| Nakit stoğu (ANAKASA) | 250.000 TL |
| MÜŞTERİ-A bakiyesi | HAS −50,00 · TL +120.000 (bu senaryoda değişmeyecek) |
| Kur | HAS alış 4.000 TL/g; yarım altın satış fiyatı 5.100 TL/adet |
Kullanıcı işlemi
Ekran: MADEN. PEŞİN seçilince BİRİM listesi nakit stoklarına döner, etiket FİYAT olur (WF-MADEN-CIKIS-PESIN adım 2).
| Alan | Değer | Not |
|---|---|---|
| ISLEM | ÇIKIŞ | müşteriye altın veriliyor |
| İşlem tipi | PEŞİN | |
| STOK KODU | EYARIM | sabit gramlı üründe ADET zorunlu (BR-HESAP-004) |
| ADET | 2 | MIKTAR = 2 (adetli üründe miktar = adet; kitapçık §5.1) |
| BIRIM | TL | nakit stoğu |
| FIYAT | 5.100 | adet başına |
| TUTAR | 10.200,00 | Peşin tutar hesabı parite yönüne bağlı (BR-HESAP-008) |
| F2 - KAYIT | onay EVET; peşin karşılık kontrolü fiş basarken (BR-FATURA-008) |
Beklenen kayıt
Cari.Islemler — 1 satır:
| Alan | Değer | Anlamı |
|---|---|---|
| IslemKodu | 1 | MADEN |
| IslemTuru | 1 | ÇIKIŞ |
| IslemTipi | 1 | PEŞİN |
| BakiyeId | 0 | peşin: mal cari hesaba yazılmayacak (kitapçık §3.4) |
| StokId / Kodu | 103 / EYARIM | |
| Adet / Miktar / AuMilyem | 2 / 2 / 3,21 | Has = 2 × 3,21 = 6,42 g |
| BirimId / Birim | 1 / TL | paranın tarafı |
| Fiyat / Tutar | 5.100 / 10.200 | |
| Maliyet / Satis | maliyet kur karşılığı / 10.200 | fark = kâr, satırda saklanır (kitapçık §5.2) |
Bakiye etkisi
Hayır. IslemTipi = 1 olduğu için tetikleyici hiçbir Cari.BakiyeIslem satırı yazmaz (BR-TIP-002; tetikleyici if @IslemTipi<>1 koşulları). MÜŞTERİ-A'nın bakiye kartı değişmez. Kitapçık §9.4 uyarısı: kuyumcu kurulumunda peşin işlemlerin %99,9'u bakiye üretmiş görünür — bu, o kurulumda PEŞİN tipin hiç kullanılmamasından (PEŞİN 0) kaynaklanır; "peşin = BakiyeId 0" ile "IslemTipi 1" aynı şey değildir (BR-DEFTER-URETIMI, CTR-038).
Stok etkisi
Evet — iki satır:
Stok.StokHaraketleri |
StokTipi | StokId | Adet | Miktar | Has |
|---|---|---|---|---|---|
| Maden satırı (IslemKodu 1) | 1 | 103 EYARIM | −2 | −2 | −6,42 |
| Peşin para satırı (IslemTipi 1) | 2 | 1 TL | 0 | +10.200 | 0 |
Kural: ÇIKIŞ'ta para kasaya girer (+Tutar), GİRİŞ'te çıkar (−Tutar) (BR-TIP-003). Sonuç: EYARIM 18 adet, ANAKASA 260.200 TL.
Rapor etkisi
- Nakit stok hareket (RPT-9 → RFN-REPORTS.NAKITSTOKEXTRESI): TL giren 10.200.
- Maden stok hareket (RFN-REPORTS.MADENSTOKEXTRESI): EYARIM çıkan 2.
- Maden satış kâr (RPT-37): Satis − Maliyet.
- Bakiye ekstresi: görünmez (bakiye satırı yok). Hacim raporları
Cari.Islemler'den okur; peşin hacimMET-PESIN-HACIM(METRIC_DICTIONARY).
Kontrol soruları
- Tek işlem satırı kaç stok hareketi üretti? — İki: mal (−2 adet) ve para (+10.200 TL).
- Her iki stok satırı da IslemTuru 1 taşır; yönü ne belirler? — Miktarın işareti (kitapçık §5.1 "öğrenilecek").
- Müşteri kartında bu satış görünür mü? — İşlem listesinde evet, bakiye kartında hayır.
- GİRİŞ PEŞİN (müşteri yarım altın bozduruyor) olsaydı TL satırı? — −Tutar: kasadan para çıkar (kitapçık §5.1: −5.040).
- Adetli üründe
AuMilyemneyi tutar? — Bir adedin has gram karşılığını (3,21), saflık oranını değil (Ek C.1). - Kâr nerede saklanır? — Satırın
MaliyetveSatisalanlarında; sonradan hesaplanmaz.
Sık yapılan hata
- PEŞİN'de BİRİM olarak nakit olmayan birim seçmek: TutarBirim çözümlenemez, "Lütfen Tutar Giriniz." (H-039, PB-045).
- Fiyat has üzerinden gelirken gram fiyatı beklemek (H-028; ayar CFG-PESINKURTIPI).
- Peşin işlemi sonra NORMAL'e "düzelt"mek gizlenen alanları boş kaydeder (WF-ISLEM-DUZELT varyant).