Kanonik model — iki hesap havuzu. ERPGOLD'da Yetkili Müessese kullanımında operasyonel işlemler işletmenin gerçek stok, kasa ve pozisyon sonuçlarını oluşturur. İlgili elektronik/mali belgesi düzenlenmiş işlemler ayrıca bir kontrol kümesi olarak hesaplanabilir. ERPGOLD bu iki sonucun karşılaştırılması sayesinde belge sürecinde eksik veya uyumsuz olabilecek işlemlerin tespit edilmesine yardımcı olur. Legacy kodda ResmiKasa ve ResmiStok gibi isimler kullanılan bu yapı ayrı veya gizli bir muhasebe defteri değildir; operasyon ile belgelendirme arasındaki mutabakat/kontrol mekanizmasıdır.
Teknik davranış ve yorum sınırı. IslemTipi 11 (DB adı RESMI, kod enum adı FATURA) ve 12 (MAHSUP) satırları için tetikleyici Cari.AcceptTransaction'daki koşul (@IslemTipi<>11 AND @IslemTipi<>12) nedeniyle operasyonel stok/bakiye kaydı üretilmez. Bu tip kayıt defter üretim akışından teknik olarak hariç tutulmuştur; bunun nedeni kaynak koddan tek başına hukuki/muhasebesel bir ayrım olarak yorumlanamaz. AIFASOFT ürün bilgisine göre kullanım amacı operasyonel belge/fatura durum takibidir: aynı ticari işlemin operasyon etkisi ilgili operasyon satırlarında zaten oluşmuştur, belge kaydı bu etkiyi ikinci kez üretmez (ERPGOLDV2 fiş 1025367: 1 tip-11 belge satırı HAG-50574 + 4 tip-0 operasyon satırı).
Kitapçık §5.5 gerçek fişte 54.000 g hurda RESMİ olarak kaydedilir ve operasyonel stok/bakiye kaydı üretmez; 2023'te 11.532 resmi işlemin sıfırı stok/bakiye satırı üretmiş, ama hacmin %25'idir. Bu senaryo §5.5'i tekrar etmez; resmi kasa/şube kurulumu, tip seçimi ve raporlama tuzağını işler. Adlandırma: kodda FATURA, DB'de RESMİ (CTR-001).
Başlangıç durumu
| Öğe | Değer |
|---|---|
| Şube MERKEZ | IsResmi 1, ResmiIslemLimitiTL tanımlı (CFG-SUBE-ISRESMI) |
| Kasa | RESMİ KASA (ResmiKasa 1) seçili (TERM-RESMI-KASA) |
| Kullanıcı ayarı | DFIslemTipi = FATURA (resmi kasada varsayılan, BR-TIP-010) |
| MÜŞTERİ-A | TL +120.000 — değişmeyecek |
| Kasa nakit/maden stoğu | değişmeyecek |
Kullanıcı işlemi
Ekran: NAKİT (resmi döviz satışı örneği; HURDA için §5.5).
| Alan | Değer | Not |
|---|---|---|
| ISLEM | ÇIKIŞ | |
| İşlem tipi | FATURA / RESMİ (11) | resmi kasada varsayılan |
| KODU / MIKTAR | USD / 2.000 | |
| BIRIM / FIYAT / TUTAR | TL / 40,50 / 81.000 | USD kuru: FATURA/MAHSUP'ta TCMB, yöne göre (BR-KUR-002) |
| Resmi mod alanı | İŞÇİLİK (maden faturasında) → FaturaIscilikTL |
BR-TIP-010 |
| F5 | kayıt + fatura penceresi (SCN-FATURA) |
Beklenen kayıt
Cari.Islemler — 1 satır:
| Alan | Değer | Anlamı |
|---|---|---|
| IslemKodu | 3 | NAKİT |
| IslemTuru | 1 | ÇIKIŞ |
| IslemTipi | 11 | RESMİ (DB) / FATURA (kod enum) |
| KasaId | RESMİ KASA | |
| BakiyeId | 0 | (§5.5'te 1 — sıfır olmaması sonucu değiştirmez) |
| Miktar / Tutar / Birim | 2.000 / 81.000 / TL | |
| UsdKur | TCMB kuru | |
| RsAktar | şube ayarına göre | resmi hesaba aktarım (BR-FATURA-007) |
Tetikleyici bloğu: IslemTipi<>11 AND <>12 koşulu sağlanmaz → hesabın LastDate'i bile güncellenmez (BR-TIP-004). Cari.History "Yeni Kayıt" düşer.
Bakiye etkisi
Hayır. Cari.BakiyeIslem satırı yok (CTR-003: 24.779 tip-11 satırın 0 bakiye kaydı). Müşteri bakiye kartı değişmez.
Stok etkisi
Hayır. Stok.StokHaraketleri (Bolum 0) satırı yok. "Resmi stok" listesi (SCR-DATASTOKLIST Resmi bölümü) fatura no üzerinden ayrı fonksiyonlardan raporlanır (CTR-003 önerisi; RFN-REPORTS.RESMIPOZISYON). GAP: resmi stok listesinin tam kaynağı (CTR-005).
Aynı kural MAHSUP (12) için geçerlidir (CTR-004); açılış stoğu için SCN-DEVIR.
Rapor etkisi
- Belge kontrol raporu (legacy: resmi işlem raporu) (RFN-REPORTS.RESMIISLEMRAPORU), resmi pozisyon (RPT-38), fatura kontrol (RPT-13).
- İşlem raporu (RFN-REPORTS.ISLEMRAPORU) tip 11'i hariç tutar.
- Tuzak: hacim raporu
Stok.StokHaraketleriveyaCari.BakiyeIslemüzerinden yazılırsa resmi işlemler kaybolur; hacim daimaCari.Islemler'den (kitapçık §5.5;MET-ISLEM-HACMIresmi satırları ayrı sayar). - BTrans/mali müşavir aktarımı resmi satırları alır (INT-BTRANS).
Kontrol soruları
- Resmi işlem bakiye kartında neden görünmüyor? — Tetikleyici tip 11/12'de defter üretmez; yalnız Cari.Islemler + History.
- "Resmi işlemler çalışmıyor" çağrısında ilk kontrol? — Şube IsResmi ve kasa ResmiKasa işaretli mi (PB-042, H-024).
- Resmi işlemde USD kuru nereden? — TCMB kuru, yöne göre alış/satış (BR-KUR-002).
- Belge kontrol kayıtlarının (tip 11) hacmi nasıl raporlanır? — Cari.Islemler'den, IslemTipi=11 süzgeciyle; defterlerden değil.
- Kayıt sonrası resmi kasada "geçmiş tarihe işlem" uyarısı neden çıkmadı? — Resmi kasada sorulmaz (TERM-RESMI-KASA).
- Resmi hurda alımında işçilik alanı neden görünüyor? — Resmi modda FaturaIscilikTL, e-faturada KDV matrahı (BR-TIP-010).
Sık yapılan hata
- A-Z el kitabı 1.8 tablosu "RESMİ → bakiye ✓ stok ✓" der — yanlış; kod tarafı esas (CTR-003).
- Resmi işlem limiti / kimlik zorunluluğu güncel değil — tutarlar GAP-MEVZUAT (PB-019).
- Resmi işlemi sonradan NORMAL'e düzeltmek: stok/bakiye kayıtları o anda üretilir, geçmiş bakiye kayar (WF-ISLEM-DUZELT sonuç).