Senaryo — Yıl sonu devri ve açılış stoğu girişi (DEVİR hesabı, MAHSUP)

"Devir" iki ayrı şeydir: (1) veritabanı devri — eski dönem arşivlenir, açılış satırları üretilir (WF-YIL-SONU-DEVIR, SCR-FRMDEVIR); (2) açılış stoğu/bakiyesi girişi — DEVİR hesabı üzerinden elle (WF-ACILIS-STOK-DEVIR-HESABI). İkisi de az kullanılır, hatası pahalıdır (PRB-DEVIR-000: 79 çağrı, ortalama kapanış 214 saat). Yalnız destek/yönetici yapar.

Başlangıç durumu

Kullanıcı işlemi

A — Veritabanı devri (yönetici + destek): 1. SQL tarafında yedek ve arşiv (ERPGOLDV2[yıl]) hazırlanır; kullanıcılar dışarı alınır (WF adım 2). 2. ADMIN ile giriş; ana menüde Shift+D ile Tanımlamalar ▸ Sistem ▸ Devir düğmesi aktif edilir; FrmDevir BtnStart + ADMIN şifresi (WF adım 3). Kodda tek sürüm, dokümanda üç sürüm var (CTR-034). 3. Arşiv DB'de tetikleyici "BU VERI TABANI ISLEME KAPATILMISTIR." ile kapatılır; ERPGLOBAL.Company'ye arşiv eklenir (PB-006).

B — Açılış stoğu (resmi stoklar): Cari İşlemler ▸ hesap DEVİR (hesap türü Devir=5, BR-DEVIR-001) ▸ MADEN/HURDA/NAKİT ▸ ISLEM = GİRİŞ, tip = MAHSUP, STOK KODU, MİKTAR ▸ F2 (PB-035 adım 2). Cari açılış bakiyeleri Borç İşlemleri (KODU DEVİR, IslemKodu 999) ile (WF-BORC-ISLEMLERI, BR-GENEL-004).

Beklenen kayıt

A — SP-SISTEM.DEVIR(@Tarih) / sp_DevirIslemiYap: tetikleyiciler DISABLE; Cari.BakiyeIslem'e hesap+birim başına IslemId = −1 açılış satırları (MÜŞTERİ-A: HAS +50,76, TL +121.650); Stok.StokHaraketleri'ne kasa+stok başına son durum satırları; Cari.Islemler, Cari.History, Cari.IslemDetaylari, Cari.Transferler TRUNCATE+yeniden INSERT; Login/AccountLog TRUNCATE; tetikleyiciler ENABLE. Transaction yoktur (TD-29); yalnız 5 tablo boşaltılır, IslemId taşıyan diğer tablolar öksüz kalır (TD-42).

B — Cari.Islemler satırı: HesapId = DEVİR, IslemKodu 1/2/3, IslemTuru 0, IslemTipi 12 MAHSUP, BakiyeId 0, Miktar = sayım, Tutar 0.

Bakiye etkisi

• A: açılış satırları IslemId −1 ile bakiyeye dahildir, işlem listesinde görünmez, düzeltilemez (WF sonuç). Fişte "eski bakiye" çıkmazsa Bakiye.GetBakiyeFisNo −1 satırlarını almıyordur (H-111).
• B (MAHSUP): tetikleyici tip 12'de hiç bakiye yazmaz (BR-TIP-004) — DEVİR hesabı bakiyesi 0 kalır. NORMAL girilirse DEVİR hesabı alacaklı kalır; B (Borç İşlemleri) ile ters kayıt (H-115).

Stok etkisi

• A: son durum satırları yeni dönem stoğunu kurar; Tarih NULL satır tutarsızlık işaretidir (PB-034 adım 3).
• B (MAHSUP): CTR-004 — doküman "yalnız stok" der, tetikleyici tip 12'de Stok.StokHaraketleri satırı da yazmaz (1.581 MAHSUP satırının 0 stok hareketi). Resmi stok listesinin hangi kaynaktan dolduğu GAP (CTR-005); açılış stoğunun görünmemesi çağrısında önce bu CTR okunur.

Rapor etkisi

• Devir sonrası bilanço, maden/nakit stokları, pozisyon ve bakiye listesi eski yılın son günüyle karşılaştırılır (WF adım 6); kur listesi yeni yıla girilir (WF-KUR-LISTESI-GUNCELLEME).
• Stok devir raporu (RFN-REPORTS.GETSTOKDEVIR).
• Fatura/e-döviz numaraları yeni yıla (WF-YILBASI-FATURA-NO); yılbaşı kontrol listesi H-168.

Kontrol soruları

1. "Geçen yılın işlemleri kayboldu" — hata mı? — Hayır; arşiv veritabanında (H-008, PB-034).
2. Devir günü takoz stoğu neden sıfır olmalı? — Devirden önce alınan takoz sonra çıkılırsa stok −1 (PB-049, WF uyarısı).
3. Açılış stoğu neden MAHSUP ile girilir? — Bakiye üretmesin diye; ama tetikleyici stok da üretmez — CTR-004.
4. IslemId −1 satırı nedir? — Devir prosedürünün yazdığı açılış bakiyesi/stoğu; işlem listesinde yoktur.
5. Devir tutmazsa toptan onarım (BalanceRepair) çalıştırılır mı? — Asla; devir satırlarını yok eder (TD-30). Fark DEVİR hesabından elle düzeltilir.
6. Devir prosedürü yarıda kalırsa? — TRUNCATE sonrası INSERT hatası tabloları boş bırakır; tek güvence yedek (TD-29).

Sık yapılan hata

• NORMAL tiple açılış girişi → DEVİR hesabında kalıcı alacak (PB-035).
• Devir öncesi maden stoklarını tek kasaya toplamamak; transferler geri yapılmalı (WF adım 5).
• Mevcut devir sürecini "manuel SQL devir" varyantlarıyla karıştırmak (CTR-034).