Müşteri görünümü — kanonik makaleden (SEC-BORC) türetildi; teknik ayrıntılar çıkarıldı.

Borç

Kanonik tanım: TERM-BORC · yön kodu: TERM-ISLEM-TURU-3-BORC-B

Sade tanım

Borç, müşterinin işletmeye ödemesi/teslim etmesi gereken miktardır: "müşteri bize 600.000 TL borçlu", "müşteri 45,8 g has borçlu". Sektörde borç ve alacak her zaman birim birim konuşulur; bir müşteri TL'de borçlu, HAS'ta alacaklı olabilir ve ikisi birbirini otomatik kapatmaz.

ERPGOLD'da borç, bakiye defterinde artı (+) işaretli tutardır; bakiye kartında BORÇ sütununda ve kırmızı renkte görünür. Müşteriyi borçlandıran yönler ÇIKIŞ, SATIŞ ve BORÇ'tur.

Sektörde neden var

Cari ticaret: Kuyumcuda mal çoğunlukla hesaba yazılır, para sonra gelir; kuyumcu kurulumunda işlemlerin %55'i cari hesaplıdır (kitapçık §9.4). Borç izlenmezse alacak tahsil edilemez.
Çok birimli borç: Toptancı has borçlanır, işçiliği TL borçlanır; ikisi ayrı satırdır.
Limit: Her hesabın azami borcu (limit) has cinsinden tanımlanır; aşılırsa satış reddedilir (TERM-LIMIT).
Karşılıksız borç kayıtları: Açılış devri, kur farkı, ıskonto, mutabakat farkı gibi mal hareketi olmayan borç/alacak düzeltmeleri ayrı bir ekranla girilir (BORÇ İŞLEMLERİ).

Gerçek örnek

Kitapçık §5.3 gerçek fişi (27.06.2023, anonim kurumsal hesap): vadeli satışla müşteri 600.000 TL borçlandı, işletme ise 23.328 USD teslim borcu altına girdi.

Birim	Bakiye defteri	Bakiye kartı
TL	+600.000	BORÇ 600.000 (kırmızı)
USD	−23.328	ALACAK 23.328 (yeşil)

Aynı hesap iki birimde zıt durumdadır; TL borcu USD alacağıyla ancak bir çevir işlemiyle netleşir (SEC-CEVIR). Vade günü müşteri 600.000 TL ödeyip 23.328 USD teslim aldığında girilen NAKİT işlemleri iki bakiyeyi sıfırlar.

Hesaplama örneği

Borç (birim)    = Σ bakiye satırları > 0 ise  BORÇ = Bakiye           
Alacak (birim)  = Σ bakiye satırları < 0 ise  ALACAK = |Bakiye|
NET (TL)        = −Bakiye × birimin alış kuru
Kalan limit     = Limit + toplam bakiye (has) + 3

Adım adım — müşteriye cari hesaba 50 g 22 ayar bilezik satıldı (has 45,8 g), işçilik 3.000 TL; ardından müşteri 2.000 TL ödedi: 1. Satış: HAS +45,8 (borç), TL +3.000 (borç) 2. Ödeme (NAKİT GİRİŞ, cari): TL −2.000 3. TL bakiyesi = +3.000 − 2.000 = +1.000 → BORÇ 1.000 TL; HAS bakiyesi BORÇ 45,8 g 4. Has kuru 2.500 TL ise NET = −(45,8 × 2.500 + 1.000) = −115.500 TL (kartta B etiketi, kırmızı)

ERPGOLD'daki karşılığı

Ekranlar

BAKİYE kartı: her birim için BAKİYE, ALACAK, BORÇ, NET; CARİ İŞLEMLER ekranının sol altında sürekli görünür.
BORÇ İŞLEMLERİ: mal hareketi olmayan borç/alacak düzeltmesi (devir, ıskonto, kur farkı, mutabakat farkı); miktar girilmez, yalnız kod + tutar + birim.
ÇEVİR, VİRMAN: İŞLEM alanında BORÇ/ALACAK seçenekleri ("borcu çevir", "borcu aktar").
Cari Bakiye Detay, Limit (ExLimit).

Raporlar

Ekstreler: Bakiye Extresi, , Bakiye Ekstresi Günlük; liste: , .
Limit aşımı: ; metrik MET-BAKIYE.

İş kuralları

: artı = BORÇ, eksi = ALACAK; NET ters işaretle alış kurundan.
, : limit kontrolü ve durum etiketleri.
: çevirde BORÇ seçilip bakiye artıysa miktar otomatik gelir.
: çevirdeki BORÇ seçimi yön 3'e yazılır; virmanda ise ÇIKIŞ (1) olarak kaydedilir.
Destek: "bakiye ters çıkıyor" — yön yanlış seçilmiştir; .

Sık karıştırılan kavramlar

Çift	Fark
Borç ↔ Alacak	Zıt durumlar: borçta müşteri bize, alacakta biz müşteriye vereceğiz; işaret artı/eksi, renk kırmızı/yeşil (SEC-ALACAK).
Borç (bakiye durumu) ↔ BORÇ (yön seçeneği)	Durum, defterin toplamıdır; yön seçeneği çevir/virman ekranlarında "borç tarafını işle" demektir.
Borç ↔ Borç işlemleri ekranı	Ekran, karşılıksız düzeltme kaydı girer; her borç bu ekrandan doğmaz, çoğu satıştan doğar.
Müşteri borcu ↔ İşletme borcu	Bakiye defterinde artı = müşteri borçlu, eksi = işletme borçlu; raporlar gösterirken çoğunlukla işareti çevirir (kitapçık §5.3).
Borç ↔ Pozisyon	Borç tek hesabın durumudur; pozisyon tüm hesapların alacak−borç toplamı + stoktur (SEC-POZISYON).