Müşteri görünümü — kanonik makaleden (SEC-SATIS) türetildi; teknik ayrıntılar çıkarıldı.
Satış
Kanonik tanım: TERM-ISLEM-TURU-5-SATIS-S · kur: TERM-ALIS-SATIS-KURU
_req39.json "satış" için sözlük eşleşmesi vermez (GAP-SEC-SATIS); makale yön kodu 5 ve alış/satış kuru maddelerine dayanır.
Sade tanım
Satış, işletmenin bir kıymeti müşteriye vermesidir; iki anlamda kullanılır:
- Satış yönü: Mal/para işletmeden çıktı — ÇIKIŞ ile aynı taraf. Vadeli ve parite ekranlarında SATIŞ (yön kodu 5), maden/nakit ekranlarında ÇIKIŞ (1) sözcüğü kullanılır; raporda ikisi birlikte "satış" sayılır (MET-SATIS).
- Satış kuru / satış değeri: Müşteriye uygulanan, alış kurundan yüksek fiyat; her işlem satırında "satış değeri" alanı olarak saklanır ve kâr bundan hesaplanır (TERM-KAR).
Müşterinin "aldım" dediği her işlem işletme için satıştır (kitapçık §2.4). Satış tutarlarının dönem toplamı cirodur; alışlar ciroya girmez (MET-CIRO).
Sektörde neden var
- Kâr satışta gerçekleşir: Alış maliyeti yazar, satış marjı gerçekleştirir; stoktaki değer artışı satılmadıkça kâr değildir (MET-KAR).
- Fiyat yöne göre değişir: Aynı ürün için ekran satışta satış kurunu, alışta alış kurunu getirir; perakende ve vadeli ekranları bunu otomatik yapar (, ).
- Borç ve limit: Cari hesaba satış müşteriyi borçlandırır; hesap limiti yalnız satış/çıkış yönünde kontrol edilir.
- Vergi ve belge: Döviz satışında BSMV doğar, satış belgesi düzenlenir (TERM-BSMV).
Gerçek örnek
Kitapçık §5.3 gerçek fişi (27.06.2023, kurumsal hesap anonim): vadeli USD satışı, 600.000 TL karşılığı 23.328 USD; yön SATIŞ (5), kasadan hiçbir şey çıkmadı.
| Defter | Satır | Okunuşu |
|---|---|---|
| Bakiye | USD −23.328 | Müşteriye 23.328 USD borçlandık (teslim edilecek) |
| Bakiye | TL +600.000 | Müşteri bize 600.000 TL borçlandı |
| Stok | yok | Teslim ileri tarihte; kasa hareket etmedi |
Peşin satış örneği için §5.2: 65 USD, satış kuru 26,15, tutar 1.703,14 TL, maliyet 1.685,45 → 17,69 TL marj; kasadan USD çıktı, TL girdi (SEC-CIKIS).
Hesaplama örneği
Satış tutarı : Tutar = Miktar × Satış kuru
Vadeli satış fiyatı : Ana birim satış ÷ Karşı birim alış
Satış satırında kâr : Kar = Satış değeri − Maliyet (kâr hesaplanan alanı)
Ciro (dönem) : Σ Tutar (yön 1 ve 5, silinmemiş) (MET-CIRO)
BSMV (döviz satışı) : Tutar × oran
Adım adım — 23.328 USD vadeli satış; kurlar örnek amaçlı varsayımdır (fişteki gerçek kur kitapçıkta verilmez): USD/TL alış 25,60, satış 25,72: 1. Vadeli ekranı SATIŞ'ta satış kurunu getirir: fiyat 25,72 2. Tutar = 23.328 × 25,72 = 600.000 TL (yuvarlama ile) 3. Maliyet (alış kurundan) = 23.328 × 25,60 = 597.197 TL → satır kârı ≈ 2.803 TL 4. Bakiye: USD −23.328 (müşteri alacaklı), TL +600.000 (müşteri borçlu)
ERPGOLD'daki karşılığı
Ekranlar
- VADELİ: İŞLEM = SATIŞ; DÖVİZ KURU alanı satışta görünür.
- PARİTE: satış + alış çifti (SEC-PARITE).
- PERAKENDE SATIŞ, GİŞE: cari hesapsız peşin satış tezgâhı.
- NAKİT, MADEN: satış yönü ÇIKIŞ olarak seçilir.
Raporlar
- Ciro: Müşteri Ciro, Müşteri Özet Ciro, Maden Stok Ciro, .
- Kâr: Maden Satış Kâr, .
- Metrikler: MET-SATIS, MET-CIRO; 1 ile 5 ayrı sayılmaz, masraf çıkışı satış değildir.
İş kuralları
- : vadeli ekranındaki ALIŞ/SATIŞ seçimi yön 4/5'e yazılır.
- : vadeli SATIŞ'ta satış kuru gelir (doküman "her zaman alış kuru" der — kod/doküman farkı).
- : çıkış/satışta satış değeri = tutar × tutar birimi fiyatı; maliyet = has değeri + stok işçiliği.
- , : nakit ve vadeli satışta BSMV.
Sık karıştırılan kavramlar
| Çift | Fark |
|---|---|
| Satış ↔ Çıkış | Aynı taraf; SATIŞ vadeli/parite ekranlarının, ÇIKIŞ maden/nakit ekranlarının sözcüğü (SEC-CIKIS). |
| Satış kuru ↔ Satış değeri | Kur birim fiyattır (26,15), satış değeri satırın toplam karşılığıdır (1.703,14); kâr ikincisinden hesaplanır. |
| Satış ↔ Ciro | Satış tek işlemin yönü, ciro dönem satış toplamıdır; alış−satış farkı ciro değildir (MET-CIRO). |
| İşletmenin satışı ↔ Müşterinin "sattım" demesi | Müşteri altın sattıysa işletme almıştır (GİRİŞ); yön işletme gözüyle yazılır. |
| Satış ↔ Borç | BORÇ bakiye durumu ya da çevir yönüdür; satış müşteriyi borçlandıran ticaret yönüdür (SEC-BORC). |
