Müşteri görünümü — kanonik makaleden (SEC-SARRAFIYE) türetildi; teknik ayrıntılar çıkarıldı.

Sarrafiye

Yakın sözlük terimleri: TERM-ZIYNET-MESK-K, TERM-PARCA-GRAMI; iş türü: SEC-SARRAF. Sözlükte ayrı "sarrafiye" maddesi yoktur (GAP-SEC-SARRAFIYE, sözlük INDEX).

Sade tanım

Sarrafiye kelimesi sektörde iki anlamda kullanılır (SECTOR_KNOWLEDGE; kaynaklı ayrım için bkz. bulgular):

1. Ürün grubu: Darphane basımı ziynet altınları (çeyrek, yarım, tam, Ata, Reşat, gremse) ve bunların toptan ticareti — "sarrafiye altın". Bu anlamda ziynetin eş anlamlısıdır; fark, "ziynet"in perakende/vitrin, "sarrafiye"nin toptan/sarraf dili olmasıdır.
2. İş kolu: Sarrafın yaptığı iş — altın ve dövizin kendisini (takı değil) alıp satmak, has ve nakit bakiyesi tutmak, kuyumcular arası takas ve ödeme aracılığı yapmak.

ERPGOLD'da "sarrafiye" adlı bir ekran, kart tipi veya işlem kodu yoktur; sarrafiye ürünleri adetli maden kartı olarak, sarrafiye işi ise MADEN + NAKİT + cari bakiye ekranlarıyla yürütülür (DERIVED).

Sektörde neden var

• Kuyumcunun bankası: Sarraf, kuyumcunun has ve döviz bakiyesini tutar; kuyumcu takı satar, hasını sarraftan tamamlar, fazlasını sarrafa yatırır (SEC-SARRAF).
• Toptan ziynet dağıtımı: Darphane'den çıkan ziynet sarrafiye kanalıyla perakende kuyumcuya dağılır; adet fiyatı toptan sarrafiye piyasasında oluşur.
• Takas ve pozisyon: Sarraf has, ziynet ve döviz arasında sürekli pozisyon değiştirir; arbitraj ve parite işlemleri günlük işidir (SEC-PARITE).
• Kitapçık §5.4'teki gerçek arbitraj fişi bir sarraf kasası hesabında yazılmıştır (hesap adı anonim): sarrafiye işi ERPGOLD'un döviz kurulumunda da görünürdür.

Gerçek örnek

Kitapçık §5.1 gerçek fişi (anonim): 1 adet eski yarım altın, adet başı has 3,21 g, 5.040 TL, peşin. Bu tipik bir sarrafiye ürünü hareketidir ve MADEN ekranından kaydedilmiştir; kayıt ADET=1, MİKTAR=1, milyem alanında adet başı has taşır (kitapçık Ek C.1).

Tutarlı toptan örnek (kendi örneğimiz): bir perakende kuyumcu sarraftan 100 adet çeyrek alır; adet hası 1,607 g → toplam 160,7 g has. Ödeme has bakiyesiyle: kuyumcunun sarraftaki HAS bakiyesinden 160,7 g + toptan sarrafiye primi (adet başına 0,01 g has = 1,0 g) düşülür → 161,7 g has. Para el değiştirmez; cari bakiye hareket eder.

Hesaplama örneği

Adet başı has   = Parça gramı × Milyem
Toplam has      = Adet × Adet başı has
Sarrafiye primi = Adet × prim (has veya TL)
Bakiye hareketi = Toplam has + prim        (NORMAL tip: HAS bakiyesi)

Adım adım — 100 adet çeyrek, prim 0,01 g/adet, has fiyatı 2.500 TL: 1. Adet başı has = 1,754 × 0,916 = 1,607 g 2. Toplam has = 100 × 1,607 = 160,7 g 3. Prim = 100 × 0,01 = 1,0 g has (TL karşılığı 2.500 TL) 4. Kuyumcunun sarraftaki HAS bakiyesi 161,7 g azalır; TL bakiyesi değişmez.

Aynı işlem peşin TL ile yapılsaydı: 161,7 × 2.500 = 404.250 TL kasadan çıkar, HAS bakiyesi hareket etmezdi (kitapçık §5 kural 2: peşin/cari ayrımı).

ERPGOLD'daki karşılığı

Ekranlar

• MADEN: sarrafiye (ziynet) alım-satımı; NORMAL tipte has bakiyesi, PEŞİN tipte kasa hareketi.
• NAKİT ve PARİTE: sarraf işinin döviz ayağı.
• Cari İşlemler ana ekranı: kuyumcu-sarraf bakiyesi (HAS, TL, USD…) burada izlenir.
• Kart tanımı: Maden kartı tanımlama.

Raporlar

• Bakiye Ekstresi: sarrafın müşteri (kuyumcu) bakiyeleri.
• Maden Stok Özet: ziynet adet stoğu.
• Pozisyon raporu: has/döviz açık pozisyonu.

Tablolar/kolonlar (ekran etiketleriyle)

• Maden kartı: adetle bayrağı, parça gramı, adet başı has; işlem satırında ADET, F.TIPI = Ad.
• Bakiye birimi HAS: sarrafiye işinin ana hesap birimi.

İş kuralları

• : peşinse stok, cariyse bakiye — kurulum-bağımlı.
• : adet/miktar/has stok defteri.
• : perakende maden/dövizde 3.000 USD üstü onay.

Sık karıştırılan kavramlar