Müşteri görünümü — kanonik makaleden (SEC-SARRAF) türetildi; teknik ayrıntılar çıkarıldı.

Sarraf

Sözlükte ayrı "sarraf" maddesi yoktur; ürün grubu anlamı için SEC-SARRAFIYE. Üst tür: SEC-KUYUMCU.

Ne iş yapar

Sarraf, altının ve dövizin kendisini (takı değil) alıp satan, kuyumcular arasında has ve nakit bakiyesi tutan, takas ve ödeme aracılığı yapan işletmedir — kabaca "kuyumcunun bankası" (SECTOR_KNOWLEDGE; kaynaklı ayrım SEC-SARRAFIYE). Perakende kuyumcu takı satar, hasını sarraftan tamamlar, fazlasını sarrafa yatırır. Ziynet (çeyrek, yarım, tam, Ata) toptan dağıtımı da sarrafiye kanalından geçer.

Kitapçık §5.4'teki gerçek arbitraj fişi bir sarraf kasası hesabında yazılmıştır (hesap adı anonim): sarraf işi ERPGOLD'un döviz kurulumunda da görünürdür.

Günlük akış

Saat	Ne olur	Program tarafı
Sabah	Has ve döviz kurları; sarrafın kendi alış/satış listesi belirlenir	Kur listesi; anlık fiyat müdahalesi (kitapçık §4.3)
Sabah	Açık pozisyon okunur: dün gece kalan has/USD/EUR pozisyonu	Pozisyon ekranı (SEC-POZISYON)
Gün içi	Kuyumcu 200 g has alır, bakiyesine yazılır; öğleden sonra 5.000 USD yatırır	MADEN/HURDA ÇIKIŞ (NORMAL), NAKİT GİRİŞ
Gün içi	Müşteri euro verip dolar ister → iki bağlı satır, parite (kitapçık §5.4: 1.500 EUR → 1.645 USD, parite 1,09667)	PARİTE ekranı / NAKİT parite
Gün içi	İleri tarihli has anlaşması ("ay sonu 1 kg has, bugünkü fiyattan")	VADELİ; bakiye kartına iki birimde yazılır
Gün içi	Bir kuyumcunun borcunu diğerine devretme talimatı	VİRMAN
Akşam	Pozisyon kapatma/kalan pozisyon; kasa sayımı	Pozisyon raporu, nakit stok listesi

Gelir modeli ve riskler

Marj: has ve dövizde alış-satış farkı; işçilik yoktur, kazanç tamamen marj + pozisyondan gelir (TERM-MARJ).
Pozisyon: sarraf gün içinde sürekli pozisyon değiştirir; hedge etmezse gece kalan açık pozisyon fiyat riskidir. Kitapçık §2.1: kâr marjdan değil pozisyondan da gelir ya da gider.
Parite/arbitraj riski: iki bağlı satırın biri iptal edilirse tek bacak kalır.
Karşı taraf riski: bakiyeler büyük, cari çalışılır; limit aşımı uyarısı bu türde anlamlıdır.
Vadeli risk: teslim tarihine kadar fiyat değişimi; vadeli bakiye ayrı izlenir (SEC-VADELI).

ERPGOLD'daki karşılığı

ERPGOLD'da "sarraf" adlı bir varyant, ekran ya da kart tipi yoktur; sarraf işi MADEN + NAKİT + PARİTE + VADELİ + cari bakiye ile yürür (DERIVED). Kurulum profili işin ağırlığına göre değişir: döviz ağırlıklıysa DOVIZ_VARIANT (ERPGOLDV2 döviz kurulumu), has ağırlıklıysa KUYUMCU_VARIANT (VARIANT_MATRIX).
Sarrafiye ürünleri (çeyrek, yarım…) adetli maden kartı olarak tanımlanır; adet başı has karttadır (SEC-ZIYNET).
Çok birimli bakiye kartı (HAS, USD, EUR, TL, GUM) sarrafın defteridir; ÇEVİR ile birimler arası mahsup yapılır (SEC-CEVIR).
Arbitraj: iki satır, ikincisi birinciye bağlı; yön ALIŞ/SATIŞ olarak yazılır (kitapçık §5.4; SEC-ARBITRAJ, SEC-PARITE).

Tipik ekranlar

MADEN — has/ziynet alış-satış (adetli kartlar).
HURDA — 995/999 külçe ve hurda has.
NAKİT — döviz alış-satış, tahsilat; parite işlemi.
PARİTE — iki döviz arası doğrudan takas.
VADELİ — ileri tarihli has/döviz.
VİRMAN — kuyumcular arası bakiye devri.
Pozisyon / Pozisyon hacim — açık pozisyon (işlev açıklaması GAP-AMAC).

Tipik raporlar

Pozisyon Raporu, Hacim Raporu — açık pozisyon ve alış/satış hacmi.
Bakiye Ekstresi — HAS/USD/EUR/TL pivot.
Vadeli Bakiye, Vadeli kâr.
Nakit Stok Hareket / Özet (, ).
Müşteri Ciro — NAKİT ve VADELİ hacmi.

Kurulum örneği

Ayrı bir sarraf kurulum profili yoktur. Döviz kurulumundaki gerçek arbitraj fişi (27.06.2023: EUR→USD, GBP→USD, CHF→USD aynı fişte üç çift satır) sarraf işinin izidir (kitapçık §5.4). Kuyumcu kurulumunda 144.383 vadeli satır ve 136.185 nakit satır, has-döviz arası yoğun pozisyon değişimini gösterir (kitapçık §9.3). Müşteri kimliği yazılmaz.

Bu işletme türünün en sık destek konuları

Ticket verisi işletme türünü etiketlemez; sarrafın ekranlarına denk gelen temalar (Problem temaları):

Tema	Çağrı	İlgili playbook
Pozisyon / hacim / kâr	68	Pozisyon alt kategorisi 50 çağrı
Vadeli / parite / arbitraj	47	, çift bacak tek kaldı
Bakiye / stok tutmuyor	710	,
Kur / pano / EDS	160	kur akışı durdu,
Limit aşımı / karşı hesap	—