Müşteri görünümü — kanonik makaleden (SEC-ARBITRAJ) türetildi; teknik ayrıntılar çıkarıldı.

Arbitraj

Sade tanım

Arbitraj, döviz bürosu dilinde bir dövizden başka bir dövize doğrudan geçiştir: müşteri euro verir, dolar alır; arada TL'ye çevrilmez, kasadan TL geçmez. Finans literatüründeki "fiyat farkından risksiz kazanç" anlamı sektörde arka plandadır; tezgâhta arbitraj = çapraz işlem (kitapçık §2.4).

ERPGOLD arbitrajı tek satır olarak yazamaz: iki bağlı satır kaydeder — verilen döviz bir bacak, alınan döviz öteki bacak; ikisinin TL değeri aynıdır ve ikinci satır birincinin numarasına bağlanır. Kod listesinde ayrı bir ARBİTRAJ tipi (13) tanımlıdır ama veride hiç kullanılmamıştır; gerçek arbitraj satırları bağ alanından tanınır (TERM-VARYANT).

Sektörde neden var

Müşteri talebi: Turist, ihracatçı ve sarraf döviz-döviz takas ister; iki ayrı işlem (EUR sat, USD al) iki kez marj demektir, müşteri kaçar (SEC-PARITE).
Pozisyon yönetimi: Büro elindeki fazla EUR'yu USD'ye çevirerek pozisyon dengeler; aynı mekanizma.
Vadeli arbitraj: Bugün anlaşılıp ileri tarihte teslim edilecek çapraz döviz; VADELİ ekranında ARBİTRAJ seçeneğiyle iki vadeli bacak.
Raporlama: Arbitrajı tek işlem mi iki işlem mi saydığınız hacim raporunu ikiye katlar (kitapçık §5.4).

Gerçek örnek

Kitapçık §5.4 gerçek fişi (27.06.2023, anonim "sarraf kasa" hesabı): aynı fişte üç arbitraj — EUR→USD, GBP→USD, CHF→USD.

Bacak	Yön	Döviz	Miktar	TL değeri	Bağ
1 (ana)	SATIŞ	EUR	1.500	43.005	−1 (ana kayıt)
2 (bağlı)	ALIŞ	USD	1.645	43.005	1. satırın numarası

Açıklama alanı: Parite :EUR 1,500.00 X 1.09667=1,645.00. Diğer çiftler: GBP 3.000 → USD 3.825; CHF 3.000 → USD 3.370. Tip −2 ("tip gerekmiyor"). TL yalnız değerleme pivotudur: iki bacağın tutarı eşitlenir, kasadan TL çıkmaz. Yön etiketlerinin bakış açısı için bkz. (SEC-ALIS).

Hesaplama örneği

Parite            = Verilen dövizin TL kuru ÷ Alınan dövizin TL kuru
Alınan miktar     = Verilen miktar × Parite            (yön Çarp; Böl ise ÷)
TL pivot          = Verilen miktar × Verilen kuru = Alınan miktar × Alınan kuru   (iki bacak eşit)
Bacak 1 fiyatı    = TL pivot ÷ Miktar1 ; Bacak 2 fiyatı = TL pivot ÷ Miktar2

Adım adım — 1.500 EUR → USD, EUR/TL 28,67, USD/TL 26,1429: 1. Parite = 28,67 ÷ 26,1429 = 1,0967 2. Alınan USD = 1.500 × 1,0967 = 1.645 3. TL pivot = 1.500 × 28,67 = 43.005 = 1.645 × 26,1429 ✓ 4. Büro kazancı: EUR'yu alış kurundan alıp USD'yi satış kurundan verdiği makas; parite iki kurun çapraz oranı olduğu için marj iki bacağa gömülüdür (TERM-MARJ).

ERPGOLD'daki karşılığı

Ekranlar

NAKİT: tip listesinde PARİTE seçilince program iki NORMAL nakit satırı yazar, ikincisi ters yönde ve birinciye bağlı; karşı dövizin nakit stoğu yoksa kayıt reddedilir.
PARİTE: iki döviz arası takas ekranı, çapraz kur ve ikinci bacak (, ).
VADELİ: tip listesinde ARBİTRAJ → iki bağlı vadeli satır.
Parite tanımları: Parite ekle.

Raporlar

Hacim: arbitrajı tek işlem saymak için ana kayıt satırları (bağ = −1) sayılır; hacim için ikisi de (MET-ISLEM-HACMI "çevir iki bacak" notu).
Hacim Raporu, ; BTrans döviz bildirimi her bacağı ayrı döviz olarak alır.

İş kuralları

: nakit PARİTE tipi iki bacaklı; : vadeli arbitraj iki bacaklı.
: iptalde "karşı işlem de iptal edilsin mi?" sorulur (TERM-KARSI-KAYIT-KARSI-BACAK).
: nakit ekranında parite ve aynı-birim kilidi.

Sık karıştırılan kavramlar

Çift	Fark
Arbitraj ↔ Parite	Parite orandır (EUR/USD 1,0967) ve bir tanım/tip adıdır; arbitraj o oranla yapılan işlemdir (SEC-PARITE).
Arbitraj ↔ Çevir	Çevir bakiye defterinde birim dönüştürür (kasa yok); arbitraj peşinse kasadan iki döviz geçer, cariyse iki bakiye yazar (SEC-CEVIR).
Arbitraj (sektör) ↔ Arbitraj (finans)	Sektörde çapraz döviz işlemi; finansta piyasalar arası fiyat farkından risksiz kâr.
ARBİTRAJ tipi (13) ↔ Gerçek arbitraj satırı	Tip 13 veride yoktur; arbitraj bağ alanından ve PARİTE tipinden tanınır.
Tip −2 ↔ Devir kaydı	−2 vadeli arbitraj bacağıdır, devir değildir; −2'yi devir sayan analiz arbitraj hacmini kaybeder.