Müşteri görünümü — kanonik makaleden (SEC-AYAR) türetildi; teknik ayrıntılar çıkarıldı.

Ayar

Kanonik tanım: TERM-AYAR

Sade tanım

Ayar, altının saflığının 24'lük sistemde söylenişidir: 24 ayar saf altındır, 22 ayar 24 parçanın 22'si altın demektir. Halk dilinde ve vitrinde ayar konuşulur ("22 ayar bilezik", "14 ayar yüzük"); kuyumcu tezgâhında ve ERPGOLD'da ise aynı bilgi milyem olarak (0,916; 0,585) yazılır. Ayar ÷ 24 = milyem (TERM-AYAR).

"Ayar" kelimesinin ikinci anlamı saflığın ölçülmesi işidir: takozu "ayara göndermek", "ayar evi", "ayar raporu" bu anlamdadır.

Sektörde neden var

Ürün sınıfı: Ziynet ve bilezik 22 ayar, Avrupa tarzı takı 18 ayar, ekonomik takı 14 ve 8 ayar üretilir; her sınıfın işçilik ve fiyat tarifesi ayrıdır.
Güven: Müşteri ayar damgasına bakarak alır; kuyumcu ise damgaya değil ölçüme (mihenk, XRF, ayar evi raporu) güvenir.
Rafinasyon: Kuyumcu/rafineri gelen takozun ayarını bilmeden ne fiyat verebilir ne de rafine sonrası çıkacak hası taahhüt edebilir (SEC-TAKOZ).

Gerçek örnek

Kitapçık §9.5, kuyumcu kurulumu 13 aylık veri: 10.618 takozun %99,9'unda ayar raporu düzenlenmiş (raporlu), XRF ile tahmini ölçüm yalnız 7 takozda kullanılmış. Yani uygulamada ayar, cihaz tahminiyle değil ayar evi raporuyla kesinleşiyor.

Örnek takoz: 691,73 g brüt, rapor sonucu 0,6380 Au → "yaklaşık 15,3 ayar" (0,638 × 24 = 15,31). Takozlar standart ayarda değildir; bu yüzden takoz tarafında ayar değil doğrudan milyem konuşulur.

Hesaplama örneği

Milyem = Ayar ÷ 24            Ayar = Milyem × 24

Ayar	Teorik milyem	Sektör kabulü (‰)	10 g parçanın hası
24	1,000	995 / 999 / 999,9	9,95 – 9,999 g
22	0,9167	916	9,16 g
18	0,7500	750	7,50 g
14	0,5833	585	5,85 g
8	0,3333	333	3,33 g

Adım adım — müşteri 18 ayar 12,40 g kolye bozduruyor, has kuru 2.500 TL: 1. Milyem = 18 ÷ 24 = 0,750 2. Has = 12,40 × 0,750 = 9,30 g 3. Değer = 9,30 × 2.500 = 23.250 TL (hurda alımında işçilik ödenmez; büro alış payı ayrıca düşülür)

Sektör kabulleri (916, 585, 995) SECTOR_KNOWLEDGE'dır; ERPGOLD sabit bir ayar tablosu dayatmaz, milyem kartta serbestçe tanımlanır.

ERPGOLD'daki karşılığı

Ekranlar

ERPGOLD'da "AYAR" adlı bir giriş alanı yoktur; ayar bilgisi stok kartının MILYEM alanı ve kart kodu/açıklamasıyla (ör. "22 AYAR BİLEZİK", "995") taşınır — MADEN, HURDA.
Ayar evi tanımı: Ayar Evi Tanımlama; takozda AYAR EVI ve RAPOR NO alanları — TAKOZ GİRİŞİ.
Ayar çevirici yardımcı ekranı: Ayar çevirici (işlev açıklaması wiki'de GAP).
MODEL: her model kartı bir "ayar madenine" bağlıdır; stok hareketi o ayar kartına yazılır.

Raporlar

Maden raporları ayar kırılımını stok kartı (kod/grup) üzerinden verir: Maden Stok Özet, Maden Stok Ciro.

Tablolar/kolonlar (ekran etiketleriyle)

Stok kartı: MILYEM, GRUP KODU / KATEGORİ (ayar gruplaması serbest metin).
Takoz kartı: AYAR EVI, RAPOR NO, RAPOR DURUMU (raporlu/raporsuz), XRF milyemleri.

İş kuralları

: raporsuz takozda milyemler gizlenir; rapor gelince düzeltilir (TERM-RAPORLU-RAPORSUZ-TAKOZ).
: takoz tipinin ana birimi (HAS/GÜMÜŞ/PLATİN/PALADYUM) işlem tipini belirler.

Sık karıştırılan kavramlar

Çift	Fark
Ayar ↔ Milyem	Aynı saflığın iki ölçeği (24'lük ↔ 1.000'lik); ERPGOLD yalnız milyemi saklar.
Ayar (saflık) ↔ Ayar evi / ayara gönderme	İlki bir oran, ikincisi o oranı ölçen kurum/işlemdir.
Ayar ↔ Karat (taş)	Altında "karat" saflık (24 ayar = 24K), taşta karat ağırlıktır (1 ct = 0,2 g) — SEC-TAS.
Ayar damgası ↔ Ölçülen ayar	Damga üreticinin beyanıdır; hurda alımında ölçülen milyem esas alınır (SEC-HURDA).