Müşteri görünümü — kanonik makaleden (SEC-HURDA) türetildi; teknik ayrıntılar çıkarıldı.
Hurda
Kanonik tanım: TERM-HURDA
Sade tanım
Hurda, müşterinin bozdurmak için getirdiği kullanılmış, kırık veya modası geçmiş altındır: eski bilezik, kopuk zincir, tek küpe. Kuyumcu hurdayı takı olarak değil ham altın olarak alır; işçilik ödemez, yalnız içindeki hası öder. Bu yüzden hurdada iki şey ölçülür: terazi gramı ve milyem (mihenk taşı, XRF veya ayar evi ile). Kitapçık §2.3: "Gram + ayar (milyem ölçülerek)."
ERPGOLD'da "hurda" aynı zamanda bir kart işaretidir: HURDA ekranı yalnız "hurda" işaretli stok kartlarını listeler (TERM-HURDA).
Sektörde neden var
- Ham madde kaynağı: İmalatçı için hurda, rafineriye gidecek altının ana kaynağıdır; hurda birikir, eritilir, takoz olur (SEC-TAKOZ).
- Bozdurma işi: Perakende kuyumcunun günlük işinin önemli kısmı hurda alımıdır; kâr, ödenen has fiyatı ile toptan has fiyatı arasındaki farktır.
- Ayar riski: Damgası 22 ayar olan bir parçanın gerçek milyemi düşük çıkabilir; hurda alımında ölçülen milyem esas alınır (SEC-AYAR).
- Hacim: Kuyumcu kurulumunda 13 ayda 66.614 hurda işlemi, 56,6 milyon g brüt, 55,7 milyon g has; ortalama milyem 0,913 (kitapçık §9.5). Döviz kurulumunda 17 hurda kartı vardır (kitapçık §6).
Gerçek örnek
Kitapçık §5.5 gerçek fişi (anonim): toptancı müşteriden 54.000 g 995 kodlu hurda, 87.318.000 TL, resmi işlem (fatura tipi).
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kod | 995 |
| Miktar | 54.000 g |
| Milyem | 0,995 |
| Has | 53.730 g |
| Has gram fiyatı | 1.625,13 TL |
Öğrenilecek: resmi tipli hurda işlemi hiçbir operasyonel kayıt (stok/bakiye) (stok/bakiye) üretmez; hacim raporu işlem satırından okunmalıdır (kitapçık §5.5 "en önemli tuzak").
Tezgâh örneği (kendi tutarlı örneğimiz): müşteri 14 ayar damgalı 18,40 g bilezik getirdi; mihenkte 0,585 doğrulandı; has 10,76 g; büro hurda alış has fiyatı 2.450 TL → 26.362 TL ödendi.
Hesaplama örneği
Has = Miktar × Ölçülen milyem
Ödeme = Has × Hurda alış has fiyatı (F.TİPİ Has)
veya = Miktar × Ayarlı gram alış fiyatı (F.TİPİ Miktar)
Maliyet (çıkış) = Miktar × Ortalama milyem × Has fiyatı
Adım adım — 18,40 g, 0,585, hurda alış has fiyatı 2.450 TL: 1. Has = 18,40 × 0,585 = 10,764 g 2. Ödeme = 10,764 × 2.450 = 26.371,80 TL (F.TİPİ Has) 3. Aynı işlem gram başı fiyatla: 14 ayar hurda gramı 1.433 TL → 18,40 × 1.433 = 26.367,20 TL (fiyatın yuvarlanmasından küçük fark) 4. Toptan has fiyatı 2.500 TL ise kuyumcunun bu parçadaki brüt kazancı = 10,764 × (2.500 − 2.450) = 538,20 TL
Çıkışta (hurdayı rafineriye/toptancıya verirken) maliyet ortalama milyemle hesaplanır: stok detay milyemi 0 ise kart milyemi.
ERPGOLD'daki karşılığı
Ekranlar
- HURDA: STOK KODU (yalnız hurda işaretli kartlar; açılışta 995), MIKTAR, MILYEM, HAS, F.TIPI, FIYAT, TUTAR; müşteri hurda getirince GİRİŞ, külçe/has verilince ÇIKIŞ.
- Kart tanımı: Maden kartı tanımlama — "hurda mı" bayrağı.
- Perakende hurda alımı için perakende ekranı da peşin hurda kaydı yapabilir.
Raporlar
- Maden Stok Hareket, Maden Stok Özet: hurda kartları maden raporlarında.
- Maden stok kâr raporu: hurda alış-satış kârı.
- Destek teması: .
Tablolar/kolonlar (ekran etiketleriyle)
- Maden kartı: HURDA MI bayrağı (döviz kurulumunda 104 normal / 17 hurda kartı), MILYEM, F.TIPI.
- İşlem satırı: işlem kodu H (hurda), MIKTAR, MILYEM, HAS.
İş kuralları
- : kod listesi ve varsayılan 995; tür ÇIKIŞ açılır.
- : NORMAL tipte fiyat paneli yoktur (has bakiyesi yazılır, para konuşulmaz).
- : peşin F.TİPİ ayara bağlı (gram/has).
- : stok defterine miktar/adet/has.
- Sözlük: TERM-ISLEM-KODU-2-HURDA-H.
Sık karıştırılan kavramlar
| Çift | Fark |
|---|---|
| Hurda ↔ Külçe | Hurda kullanılmış takı, külçe damgalı saf bardır; ERPGOLD'da 995 külçe de HURDA ekranından geçer (SEC-KULCE). |
| Hurda ↔ Takoz | Hurda eritilmemiş, takoz eritilip dökülmüş hâldir. |
| Hurda (ürün) ↔ Hurda (kart bayrağı) | Sektörde hurda bir ürün sınıfıdır; ERPGOLD'da HURDA ekranında görünmesi için kartın "hurda" işaretli olması gerekir — 995 külçe kartı da işaretlenebilir. |
| Hurda alış fiyatı ↔ Has fiyatı | Hurda alışı has fiyatının altında bir "alış has fiyatı"yla yapılır; fark kuyumcunun marjıdır. |
| Damga ayarı ↔ Ölçülen milyem | Hurdada damga değil ölçüm esastır. |
