Müşteri görünümü — kanonik makaleden (SEC-HAS) türetildi; teknik ayrıntılar çıkarıldı.

Has

Kanonik tanım: TERM-HAS

Sade tanım

Has, bir altın parçasının içindeki saf altın miktarıdır ve gram cinsinden söylenir. 100 gramlık 22 ayar bir bilezik "100 gram altın" değil, "91,6 gram has" olarak konuşulur; çünkü içindeki 8,4 gram bakır, gümüş gibi alaşım metalidir.

Has, sektörün ortak paydasıdır: farklı ayarlardaki mallar ancak has'a çevrildikten sonra toplanabilir, karşılaştırılabilir ve fiyatlanabilir. Kaynak: eğitim kitapçığı §2.2 ve SECTOR_KNOWLEDGE.

Sektörde neden var

• Ölçü birliği: Müşteri çeyrek altın verir, karşılığında 14 ayar bilezik ister. Biri adet, öteki gram; ikisi de ancak has üzerinden eşitlenir.
• Fiyat has üzerinden konuşulur: Toptan piyasada "gram has" fiyatı vardır; 22 ayar, 18 ayar fiyatları bundan milyemle türetilir.
• Bakiye ve stok has'la tutulur: Kuyumcu, müşteriyle olan altın alacağını/borcunu has gram olarak izler; ayarı ne olursa olsun teslim edilen mal has'a çevrilerek düşülür.
• Pozisyon riski: Elde tutulan altın stoğu bir "açık pozisyon"dur; değeri has gram × has kuru ile bulunur (kitapçık §2.1).

Gerçek örnek

Kitapçık §5.5'teki gerçek fiş (hesap adı anonimleştirildi): Bir toptancı müşteri 54.000 gram 995 ayar hurda altın getirdi ve karşılığında 87.318.000 TL yazıldı (resmi işlem).

Aynı işlem 999 ayar olsaydı has 53.946 g olur, aynı has fiyatıyla tutar 87.669.000 TL'ye çıkardı; fiyat has'a, ödeme brüt grama bağlanmaz.

Hesaplama örneği

Formül (kitapçık §2.2, Ek C.1; sektör genel bilgisi):

Has (g) = Miktar (g) × Milyem

Sektör milyemi "binde" söyler (22 ayar = 916 milyem); ERPGOLD alanlarında aynı değer ondalık çarpan olarak durur (0,916). İki yazım aynıdır: Has = Miktar × Milyem‰ ÷ 1000.

Adım adım — 22 ayar 100 g bilezik: 1. Milyem = 916 ‰ = 0,916 2. Has = 100 × 0,916 = 91,6 g 3. Has kuru 2.500 TL/g ise altın değeri = 91,6 × 2.500 = 229.000 TL (işçilik hariç)

Adetli (ziynet) üründe MİKTAR adet olarak girilir ve milyem alanı bir adedin has karşılığını taşır: 1 adet yarım altın, milyem 3,21 → has 3,21 g (kitapçık §5.1, Ek C.1). Bu ikinci anlam ayrı makalede: SEC-ZIYNET.

ERPGOLD'daki karşılığı

Ekranlar

• MADEN: MIKTAR ve MILYEM girilince HAS alanı otomatik hesaplanır; HAS elle değiştirilirse milyem geri hesaplanır.
• HURDA: işçiliksiz ürün; değer yalnız terazi gramı × milyem = has.
• TAKOZ GİRİŞİ / TAKOZ ÇIKIŞI: altın, gümüş, platin, paladyum için ayrı has satırları.
• MODEL: mamulün hası müşterinin HAS bakiyesine yansır.

Raporlar

• Maden Stok Hareket / Özet raporları (, ) — stok has toplamları.
• Pozisyon raporu — açık has pozisyonu.
• Metrik tanımı: MET-HAS.

Tablolar/kolonlar (ekran etiketleriyle)

• İşlem satırında MIKTAR, MILYEM, hesaplanan HAS; kayıt anındaki HAS KURU satıra fotoğraf olarak yazılır.
• Bakiye birimi olarak HAS (birim listesi kodu HAS) — müşterinin altın bakiyesi bu birimde tutulur.

İş kuralları

• : maden maliyeti = Miktar × Milyem × ana birim fiyatı.
• : maden/hurda stok defterine miktar, adet ve has birlikte yazılır.
• Milyem 0 girilirse defter üretimi has = miktar kabul eder (AGENT_BRIEF çekirdek gerçeği; tetikleyici).

Sık karıştırılan kavramlar