Müşteri görünümü — kanonik makaleden (SEC-TOPTANCI) türetildi; teknik ayrıntılar çıkarıldı.
Toptancı
Kanonik tanım: TERM-TOPTANCI; ara halka: TERM-ARA-TOPTANCI. Üst tür: SEC-KUYUMCU.
Ne iş yapar
Rafineriden ya da piyasadan aldığı altını işleyip yarı mamul (bilezik, zincir, alyans) üretir veya olduğu gibi perakendeciye satar. Genelde cari hesapla çalışır: para peşin el değiştirmez, bakiye birikir, ay sonunda mutabakat yapılır (az §1.1). Ara toptancı aynı işi küçük partilerle, mahalle kuyumcusuna dağıtarak yapar.
Toptancının müşterisi son tüketici değil, başka bir kuyumcudur; bu yüzden fiyat has üzerinden konuşulur ve borç-alacak has gram olarak tutulur (SEC-HAS, SEC-CARI).
Günlük akış
| Saat | Ne olur | Program tarafı |
|---|---|---|
| Sabah | Has kuru ve toptan fiyat listesi; kur listesi girilir | Kur giriş ekranı |
| Sabah | Bölge satıcıları ("plasiyer") için mal hazırlanır; kasadan şube/satıcıya maden aktarımı | VİRMAN (hesaplar arası), kasa transferi |
| Gün içi | Perakendeciye mal teslim: gram × milyem + işçilik, cari hesaba has olarak yazılır; para gelmez | MADEN ÇIKIŞ, tip NORMAL → bakiye kartı |
| Gün içi | Perakendeciden hurda/ziynet alınır, borcundan düşülür (kitapçık §5.5 gerçek fişi: 54.000 g 995 hurda, 53.730 g has) | HURDA GİRİŞ |
| Gün içi | Müşteri borcunu TL/USD ile öder; has borcu paraya çevrilir | NAKİT; ÇEVİR (SEC-CEVIR) |
| Gün içi | Rafineriden takoz/has alımı, atölyeye has verilmesi | HURDA / MADEN, VİRMAN |
| Akşam | Bakiye kontrolü, açık pozisyon | Bakiye ekstresi, pozisyon ekranı |
| Ay sonu | Müşteri mutabakatı: iki tarafın has/TL/USD bakiyesi karşılaştırılır, kilitlenir | Mutabakat ekranı, Mutabakat raporu (SEC-MUTABAKAT) |
Gelir modeli ve riskler
- İşçilik marjı: yarı mamulde atölyeden alınan işçilik ile perakendeciye satılan işçilik arasındaki fark; gram başına milyem ya da para olarak (SEC-ISCILIK).
- Has marjı: alış-satış has fiyatı farkı küçüktür; hacim büyüktür (kitapçık §2.1).
- Cari/alacak riski: bakiye has olarak birikir; fiyat yükselirse alacağın TL değeri artar ama tahsilat riski de artar. Ay sonu mutabakat bu yüzden zorunlu ritüeldir (az §1.1).
- Pozisyon riski: yolda/satıcıda duran mal da pozisyondur; şube bazlı pozisyon izlenir (SEC-POZISYON).
- Çok birimli bakiye: aynı müşteride HAS borcu, USD alacağı, TL borcu ayrı ayrı durur; ÇEVİR yapılmadan mahsuplaşmaz (az §1.2). Yanlış birimde girilen işlem en sık "bakiye tutmuyor" sebebidir.
ERPGOLD'daki karşılığı
- Varyant: KUYUMCU_VARIANT (VARIANT_MATRIX); kuyumcu/rafineri kurulumunun cari çalışan yüzü.
- İşlem tipi NORMAL; bakiye kartı her birim için ayrı satır tutar (HAS, GUM, TL, USD, EUR). Cari işlemde de fiziksel maden yer değiştirdiği için stok defteri üretilir (kuyumcu kurulumunda %60,3 — ).
- Şubeler/satıcılar arası maden aktarımı için VİRMAN; kuyumcu kurulumunda 112.006 virman satırı var (kitapçık §9.3).
- Mutabakat, toptancının kilit süreci: mutabakat yapılmış işlem kilitlenir, düzeltme PIN ister (TERM-MUTABAKAT-KILIDI, ).
Tipik ekranlar
- MADEN — yarı mamul teslimi, işçilik alanı ile.
- HURDA — perakendeciden hurda/külçe alımı.
- NAKİT — tahsilat, ödeme, döviz.
- VİRMAN — hesaplar arası bakiye aktarımı; "benim sana borcumu şu firmaya öde".
- VADELİ — ileri tarihli has/döviz anlaşması.
- Mutabakat / Mutabakat onay — ay sonu.
- Seri işlem — çok satırlı toplu giriş.
Tipik raporlar
- Bakiye Ekstresi ve türevleri (, , günlük).
- Müşteri Mutabakat / Mutabakat Raporu (, ).
- Maden Stok Ciro, Maden Satış Kâr.
- Vadeli Bakiye Raporu; Pozisyon.
- İşlem görmeyen bakiye listesi — hareketsiz cariler.
Kurulum örneği
Kuyumcu/rafineri kurulumu (13 ay): işlemlerin %55'i cari (bakiye hesabına yazılan), 2.891 cari hesap, 112.006 virman, 153.394 mutabakat satırı; hiç PEŞİN tipli işlem yok. Bu profil "toptancı gibi çalışan" kurulumun ölçüsüdür (kitapçık §9.1, §9.4, §9.7). Müşteri kimliği yazılmaz.
Bu işletme türünün en sık destek konuları
Ticket verisi işletme türünü etiketlemez; cari çalışan işletmeye denk gelen temalar (Problem temaları):
| Tema | Çağrı | İlgili playbook |
|---|---|---|
| Bakiye / stok tutmuyor / düzeltme | 710 | teşhis sırası, hatalı virman, hesap aktarımı |
| Bilanço | 458 | , |
| Rapor tasarımı / hatası | 613 | bakiye ekstresi zaman aşımı, |
| Devir / yıl sonu | 79 | devir sonrası bakiye farkı |
| Vadeli / parite | 47 | vadeli kod tanımı |
| Mutabakat kilidi | — |
