Müşteri görünümü — kanonik makaleden (SEC-VADELI) türetildi; teknik ayrıntılar çıkarıldı.

Vadeli

Kanonik tanım: TERM-VADELI-ISLEM · kod kartı: TERM-VADELI-ISLEM-KODU

Sade tanım

Vadeli işlem, fiyatı bugün anlaşılan, teslimi ve ödemesi ileri bir tarihte yapılacak alım-satımdır (forward): "bugünkü kurdan 20.000 USD sattım, teslim gelecek hafta", "1.000 g hası ons fiyatından aldım, teslim ay sonu". Mal ya da para o anda el değiştirmez; iki taraf da taahhüt altına girer (kitapçık §2.4).

ERPGOLD'da vadeli, ayrı bir işlem ailesidir (kod 6, harf V): kasa hiç hareket etmez, yalnız cari hesaba iki birimde birden bakiye yazılır — müşterinin teslim edeceği kalem bir tarafa, alacağı kalem öbür tarafa. Teslim günü ilgili NAKİT/MADEN işlemi ayrıca girilir ve vadeli bakiye kapanır (VADELİ ekranı).

Sektörde neden var

• Kur riskini sabitleme: İhracatçı/ithalatçı ya da toptancı, bugünkü fiyatı kilitleyip teslimi sonraya bırakır; büro ve kuyumcu bu hizmeti verir.
• Stok ve bakiye ayrımının sebebi: Vadeli işlem "kasadan çıkmadan hesaba yazılan" tipik örnektir; ERPGOLD'un iki ayrı defter tutmasının nedeni budur (kitapçık §2.4).
• Lot ve çarpan: Vadeli piyasada miktar lot ile konuşulur; kod kartındaki ÇARPAN 5 lot × 1.000 = 5.000 gibi çevirir (TERM-CARPAN); ons bazlı fiyat için ayrı çarpan.
• Hacim: Döviz kurulumunda 241.596, kuyumcuda 144.383 vadeli satır — her iki iş modelinde de günlük iş (kitapçık §9.3).

Gerçek örnek

Kitapçık §5.3 gerçek fişi (27.06.2023, anonim kurumsal hesap): 600.000 TL karşılığı 23.328 USD vadeli satış.

Tetikleyicinin ürettikleri: bakiye USD −23.328 (müşteri alacaklı — teslim edeceğiz), TL +600.000 (müşteri borçlu); stok hareketi yok. Vade günü kasa hareketi ayrı işlemle girilir.

Hesaplama örneği

Fiyat (ALIŞ)      = Ana birim alış kuru ÷ Karşı birim satış kuru       
Fiyat (SATIŞ)     = Ana birim satış kuru ÷ Karşı birim alış kuru
F.TİPİ Miktar     : Emtia = Miktar × Katsayı ; Tutar = Fiyat × Emtia    
F.TİPİ Oz         : Tutar = (Miktar × Çarpan × Fiyat) ÷ Ons              (çarpan > ons ise)
Bakiye (SATIŞ)    : ana birim −Miktar (alacak), tutar birimi +Tutar (borç) 

Adım adım — 5 lot has vadeli ALIŞ, çarpan 1.000, ons fiyatı 2.400 USD, ons çarpanı 31,1035, USD/TL 26: 1. Emtia = 5 × 1.000 = 5.000 g has 2. Tutar (Oz) = 5.000 × 2.400 ÷ 31,1035 = 385.808 USD 3. Bakiye: HAS +5.000 (müşteri has borçlu — teslim edecek), USD −385.808 (müşteri USD alacaklı) 4. Teslim günü: müşteri hası getirir (MADEN GİRİŞ cari, HAS −5.000), USD ödenir (NAKİT ÇIKIŞ cari, USD +385.808) → iki bakiye sıfırlanır.

ERPGOLD'daki karşılığı

Ekranlar

• VADELİ: KODU (vadeli kod kartı), İŞLEM ALIŞ/SATIŞ, ÇARPAN, F.TİPİ (Miktar/Oz), TARİH (vade), DÖVİZ KURU (satış/arbitrajda), tip listesi NORMAL/ARBİTRAJ/FATURA.
• Kod kartları: Vadeli işlem kodu ekle.
• SERİ İŞLEM vadeli satır da girer.

Raporlar

• Vadeli Bakiye Raporu, , , .
• Pozisyon raporlarında vadeli dahil/hariç sürüme göre değişir (MET-NET-POZISYON).
• Destek teması: .

İş kuralları

• : kodun sabit birimi; : tutar formülü; : tip −1, vade = TARİH alanı.
• : tip listesinde ARBİTRAJ seçilirse iki bağlı vadeli satır (SEC-ARBITRAJ).
• : fiyat yöne göre alış/satış çaprazı (doküman "hep alış" der — kod/doküman farkı).
• , : iki zıt işaretli bakiye satırı; : stok hareketi yok.
• : bakiye kontrolündeki "Vadeli Bakiye" sekmesi boş döner (sorgu yorum satırında). : vadeli BSMV.

Sık karıştırılan kavramlar