Müşteri görünümü — kanonik makaleden (SEC-DOVIZ) türetildi; teknik ayrıntılar çıkarıldı.

Döviz

Kanonik tanım: TERM-DOVIZ-BUROSU (sözlükte "döviz" maddesi iş türü olarak eşlenmiştir; iş türü makalesi: SEC-DOVIZ-BUROSU)

Sade tanım

Döviz, yabancı paradır: USD, EUR, GBP, CHF ve diğerleri. Sektörde "döviz" çoğunlukla efektif (banknot) anlamında kullanılır; kaydi döviz (banka hesabı) ayrı bir kavramdır. Döviz bürosu (yetkili müessese) nakit döviz alıp satar; kârı alış kuru ile satış kuru arasındaki marjdır (kitapçık §2.1, §2.4; TERM-MARJ).

Kritik bakış açısı: ERPGOLD ekranlarında yön her zaman büronun bakışıyla yazılır — müşterinin "dolar alması" büro için satıştır (kitapçık §2.4).

Sektörde neden var

• Büronun ana ürünü: Döviz kurulumunda 131 para birimi kartı vardır (kitapçık §9.1); işin tamamı dövizdir.
• İki kur: Her birimin her gün bir alış ve bir satış kuru vardır; fark marjdır (SEC-KUR).
• Çapraz işlem: Müşteri euro verip dolar isterse iki bağlı işlem yazılır; oran paritedir (SEC-PARITE).
• Mevzuat yükü en ağır ürün: Resmi işlem, kimlik/evrak, e-döviz belgesi, BTrans bildirimi, BSMV — destek çağrılarının yaklaşık üçte biri bu katmandan gelir (kitapçık §2.5).
• Kuyumcu için köprü: Kuyumcuda döviz, altın fiyatının (ons × USD/TL) girdisi ve müşteriyle ödeme aracıdır; kuyumcu kurulumunda 22 para birimi kartı vardır.

Gerçek örnek

Kitapçık §5.2 gerçek fişi (anonim): müşteri 65 USD aldı, satış kuru 26,15, tutar 1.703,14 TL, maliyet 1.685,45 → marj 17,69 TL. Peşin işlem: kasaya TL girdi, kasadan USD çıktı; bakiye defteri yazılmadı.

Aynı verinin büyük resmi (kitapçık §5.5 notu): 2023'te döviz kurulumunda 11.532 resmi işlem, toplam hacmin %25'i (3,78 milyar USD) — resmi işlemler operasyonel kayıt (stok/bakiye) üretmez, hacim daima işlem satırından okunur.

Hesaplama örneği

Büro satışı (müşteri alıyor):  Tutar = Miktar × Satış kuru
Büro alışı (müşteri satıyor):  Tutar = Miktar × Alış kuru
Marj (çift yönlü)              = Miktar × (Satış − Alış)
BSMV (hariç modeli)            = Tutar × 2 ÷ 1000        (döviz satışında; TERM-BSMV)
USD karşılığı (limit kontrolü) = Tutar ÷ USD kuru       

Adım adım — USD alış 32,40 / satış 32,60; müşteri 1.000 USD alıyor, sonra başka müşteri 1.000 USD satıyor: 1. Satış: 1.000 × 32,60 = 32.600 TL tahsil; BSMV 32.600 × 0,002 = 65,20 TL 2. Alış: 1.000 × 32,40 = 32.400 TL ödeme 3. Marj (iki işlem, pozisyon kapalı) = 32.600 − 32.400 = 200 TL 4. Perakende limit: 32.600 ÷ 32,60 = 1.000 USD < 3.000 → onay gerekmez; 3.000 USD üstünde onay istenir.

Resmi (faturalı) işlemde USD karşılığı sistem kurundan değil TCMB kurundan alınır.

ERPGOLD'daki karşılığı

Ekranlar

• NAKİT: döviz alım-satımı, tahsilat/ödeme (SEC-NAKIT).
• PARİTE — dikkat: ekranın sınıf adı "döviz" olsa da işlevi iki döviz arası parite işlemidir; ALINACAK / VERİLECEK etiketleri yöne göre değişir.
• VADELİ: ileri tarihli döviz (SEC-VADELI).
• Perakende: Perakende Satış; pano: Döviz Panosu, Fiyat ekranı.
• Bildirim: BTrans döviz.

Raporlar

• Nakit Stok Hareket, Nakit Stok Özet, Pozisyon Raporu.
• Mevzuat raporları: BTrans Döviz Kontrol, Merkez Bankası Raporu, E-Döviz Kontrol.
• Kur farkı: , metrik MET-KUR-FARKI.

Tablolar/kolonlar (ekran etiketleriyle)

• Nakit kartı (her döviz cinsi), birim listesi (USD, EUR, GBP…), günlük kur listesi (alış/satış).
• İşlem satırı: KODU, MİKTAR, FİYAT, TUTAR, BİRİM, BSMV, kayıt anındaki USD/EUR kurları, resmi tip işareti.

İş kuralları

• , , , , (isimsiz hesaba 7.000 TL üstü yasak), .
• BSMV kuralları: ve devamı.

Sık karıştırılan kavramlar