Taş

Kanonik tanım: TERM-TAS

Sade tanım

Taş, takıya takılan kıymetli ve yarı kıymetli taşların (safir, zümrüt, yakut, inci, zirkon, sentetik taş) genel adıdır; pırlanta (elmas) ayrı ele alınır (SEC-PIRLANTA). Taş karat (1 ct = 0,2 g; sektör genel bilgisi) veya adet ile ölçülür; küçük taşlar gram/karat toplamıyla, büyük taşlar tek tek adetle işlem görür (kitapçık §2.3: "Taş / pırlanta — karat / adet").

ERPGOLD'da taş kartı cins, tür, renk, kesim, saflık, elek boyu gibi tanımlayıcılar taşır; kartın "adetle mi" bayrağı ekranın adet mi miktar mı isteyeceğini belirler (SCR-IFTAS).

Sektörde neden var

• Mamulün altın dışı değeri: Taşlı takıda fiyatın önemli kısmı taştan gelir; altın hası ile taş değeri ayrı izlenmezse kâr hesabı yanlış olur.
• Ölçü birimi farklı: Taşta "ayar" değil karat (ağırlık), renk ve berraklık konuşulur; has hesabına girmez.
• Elek boyu ve parti: Küçük taşlar (mihlama/pave) elek numarasıyla parti hâlinde alınır; adet değil karat toplamıdır.
• Üretim reçetesi: Model reçetesinde taş cinsi ve adedi yer alır; taş stoğu üretimle tüketilir (kitapçık §4.5).

Gerçek örnek

Kitapçık gerçek bir taş fişi vermez; döviz kurulumunda taş kartı tablosu boştur (kitapçık §6: 0 satır) — taş, kuyumcu/imalat varyantına özgü bir kavramdır. Tutarlı kendi örneğimiz:

Taş kartı SF-BLUE-2.5: mavi safir, oval kesim, adetli kart; giriş fiyatı 120 USD/ct, çıkış fiyatı 180 USD/ct, taş ağırlığı 2,50 ct.

Hesaplama örneği

Karat ↔ gram      : 1 ct = 0,2 g   →  gram = karat × 0,2
Tutar (karat başı): Miktar (ct) × Fiyat
Tutar (adet başı) : Adet × Fiyat
TL karşılığı      : Tutar × birim kuru

Adım adım — 2,50 ct safir girişi, 120 USD/ct, USD/TL 32,50: 1. Gram karşılığı = 2,50 × 0,2 = 0,50 g (yalnız bilgi; has'a girmez) 2. Tutar = 2,50 × 120 = 300 USD 3. TL = 300 × 32,50 = 9.750 TL 4. Çıkışta 450 USD → kâr 150 USD (%50 taş marjı; sektörde taş marjları altından yüksektir)

Parti örneği — 120 adet 1,3 mm zirkon, toplam 1,20 ct, 8 USD/ct: adet kilitli, MİKTAR 1,20 ct → 9,60 USD.

ERPGOLD'daki karşılığı

Ekranlar

• TAŞ (9 - TAS / kod D): STOK KODU, ADET, MIKTAR (gram/karat), FIYAT karttan yöne göre, BIRIM, TUTAR; adetsiz kartta ADET kapanır ve F.TİPİ Miktar'a kilitlenir.
• Kart tanımı: Taş Stokları Tanımlama (işlev açıklaması wiki'de GAP).

Raporlar

• Taşa özel menü raporu wiki'de tanımlı değil; taş işlemleri stok defteri üretmediği için stok raporlarında görünmez, yalnız işlem listesi ve bakiyede izlenir (BR-STOK-011).
• Sipariş kataloğu/raporu üretimdeki taş kullanımını gösterebilir: RFN-REPORTS.SIPARISKATALOGU.

Tablolar/kolonlar (ekran etiketleriyle)

• Taş kartı: KOD, AÇIKLAMA, CİNSİ, TÜRÜ, RENK, KESİM, SAFLIK, ELEK, GRUP/KATEGORİ, ADETLE Mİ, F.TİPİ, GİRİŞ FİYATI + birimi, ÇIKIŞ FİYATI + birimi.
• İşlem satırı: ADET, MIKTAR, FIYAT, BIRIM, TUTAR; milyem/has alanları taşta kullanılmaz.

İş kuralları

• BR-TAS-001: fiyat yöne göre karttan; adetsiz kartta ADET kilitli; kayıt fiyat tipi Miktar.
• BR-STOK-011: taş işlemi stok hareketi üretmez, yalnız bakiyeyi etkiler.
• Sözlük: TERM-ISLEM-KODU-7-TAS-D.

Teknik (AIFASOFT içi)

Bu alt başlık müşteri görünümünde gizlenir. - TBL-STOK.TAS (26 kolon; örnek DB 0 satır), TBL-CARI.ISLEMLER (IslemKodu 7). - CTR-SEC-TAS-01: SCR-IFTAS "klasik stok hareketi mantığı vardır" der; BR-STOK-011 taş işleminin stok defterine yazılmadığını belgeler. Ekran anlatımı "stok listesi/kart" anlamında doğru olsa da taş için stok defteri (miktar takibi) yoktur; taş stoğu ERPGOLD'da sayısal olarak izlenmiyor olabilir — doğrulanmalı. - GAP-SEC-TAS-01: Taş ekranının kullandığı liste fonksiyonu DB'de bulunamadı (SCR-IFTAS "DB'de yok" uyarısı); kuyumcu kurulumunda taş kartı sayısı ölçülmedi. - GAP-SEC-TAS-02: Karat birimi ERPGOLD birim listesinde ayrı bir birim mi, yoksa MİKTAR alanı serbest karat mı — doğrulanmadı.

Sık karıştırılan kavramlar

Mevzuat

• Kıymetli taş ticareti BİST Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası ile ilgili ithalat/ÖTV-KDV düzenlemelerine tabidir; sertifikasız taş ticaretinde belge yükümlülüğü farklıdır (sektör genel bilgisi). GAP-MEVZUAT: kıymetli taş tanımı (hangi taşların "kıymetli" sayıldığı), vergi oranı ve tebliğ tarihi doğrulanmadı.