Ziynet — ERPGOLD Wiki

Sade tanım

Ziynet (meskûk), Darphane tarafından basılan altın paralardır: çeyrek, yarım, tam, gremse (beşli); Ata, Reşat ve cumhuriyet altınları. 22 ayar (0,916) basılır, adetle alınıp satılır; her adedin gramı ve dolayısıyla has karşılığı sabittir (kitapçık §2.2–2.3). Sektörde ziynet grubuna sarrafiye de denir (SEC-SARRAFIYE).

ERPGOLD'da ziynet, adetle işlem gören maden kartıdır: kartta "adetle" bayrağı ve parça gramı; ekranda ADET girilir, MİKTAR ve HAS kart değerlerinden türer (TERM-ZIYNET, TERM-PARCA-GRAMI).

Sektörde neden var

Halkın yatırım aracı: Düğün, doğum, birikim — ziynet perakende kuyumcunun en yüksek adetli ürünüdür.
Adet fiyatı: Vitrinde "çeyrek alış/satış" adet fiyatıyla yazılır; gram/milyem hesabı arka planda kalır.
Basım işçiliği ve ikinci el farkı: Yeni basım (Darphane) ile eski/ikinci el ziynet farklı fiyatlanır; kitapçık §5.1'deki kart kodu "E" ön ekiyle eski yarımı anlatır (DERIVED).
Has'a çevrilebilirlik: Ziynet bozdurulduğunda has'a çevrilir; bu yüzden kart üzerinde adet başı has tutulur.

Gerçek örnek

Kitapçık §5.1 gerçek fişi (anonim): müşteri 1 adet eski yarım altın bozdurdu; MADEN ekranından, peşin, 5.040 TL.

Alan	Değer
ADET	1
MİKTAR	1 (adetli üründe miktar = adet)
Milyem alanı	3,21 (bir yarımın has karşılığı)
Has	3,21 g
Fiyat / Tutar	5.040 TL
Kayıt anındaki has kuru	1.609 TL

Has değeri = 3,21 × 1.609 = 5.164,89 TL; ödenen 5.040 TL → kuyumcu has değerinin 124,89 TL (%2,4) altında aldı: bu fark alış marjıdır. Stok defterine +1 adet, has 3,21 yazıldı; kasadan 5.040 TL çıktı.

Hesaplama örneği

Darphane ziynet gramları (sektör genel bilgisi; çeyrek değeri TERM-PARCA-GRAMI ile uyumlu):

Ziynet	Brüt gram	Milyem	Has (g)
Çeyrek	1,754	0,916	1,607
Yarım	3,508	0,916	3,213
Tam	7,016	0,916	6,427
Ata (tam)	7,216	0,916	6,610

Yarımın hası 3,213 → kitapçıktaki 3,21 ile birebir uyuşur (doğrulama).

Has (adet başı) = Parça gramı × Milyem
Toplam has      = Adet × Has (adet başı)
Adet fiyatı     = Has (adet başı) × Has fiyatı × (1 ± marj) + basım işçiliği

Adım adım — 5 adet çeyrek satışı, has fiyatı 2.500 TL, satış marjı %3, işçilik yok: 1. Has (adet) = 1,754 × 0,916 = 1,607 g 2. Toplam has = 5 × 1,607 = 8,035 g 3. Adet satış fiyatı = 1,607 × 2.500 × 1,03 = 4.138 TL 4. Tutar = 5 × 4.138 = 20.690 TL

ERPGOLD'daki karşılığı

Ekranlar

MADEN: ziynet kartı seçilince ADET aktif; ADET değişince MİKTAR/HAS hesaplanır; "Lütfen Adet Giriniz" doğrulaması.
Kart tanımı: Maden kartı tanımlama — adetle bayrağı, parça gramı, milyem/has karşılığı.
Ziynet işçilik tarifesi: Ziynet işçilikleri ekranı (işlev açıklaması wiki'de GAP).
Perakende ekranı (peşin, TL) ziynet satışı için tipik yoldur (BR-PERAKENDE-003).

Raporlar

Maden Stok Hareket, Maden Stok Özet: ziynet kartlarında adet kolonu anlamlıdır.
Model sayım ekranı ayrı; ziynet sayımı maden stok raporlarından yapılır (DERIVED).

Tablolar/kolonlar (ekran etiketleriyle)

Maden kartı: ADETLE Mİ, PARÇA GRAMI (sabit), MILYEM (adetli kartta adet başı has karşılığı — kitapçık Ek C.1), F.TIPI (Ad = adet başına).
İşlem satırı: ADET, MIKTAR, milyem alanı, F.TIPI.

İş kuralları

BR-STOK-001: stok defterine adet, miktar ve has birlikte yazılır.
BR-MALIYET-001: işçilik türü adet ise çıkış işçiliği = kart işçiliği × adet.
Sözlük: TERM-ADET, TERM-PARCA-GRAMI.

Teknik (AIFASOFT içi)

Bu alt başlık müşteri görünümünde gizlenir. - TBL-STOK.MADEN (IsAdet, StabilMiktar, Milyem), TBL-CARI.ISLEMLER (Adet, Miktar, AuMilyem). - CTR-SEC-ZIYNET-01 (= CTR-SEC-GRAM-01): TERM-PARCA-GRAMI "MİKTAR = ADET × parça gramı (çeyrek 1,754)" der; §5.1 gerçek fişinde Miktar=1, milyem=3,21. İki model de kartın nasıl tanımlandığına bağlı (parça gramı 1 + milyem 3,21 ya da parça gramı 3,508 + milyem 0,916); kartlar arasında tutarsız kullanım varsa has toplamları bozulmaz ama gram toplamları anlamsızlaşır. Veriden doğrulanmalı. - Milyem alanı adetli üründe 33,05'e kadar çıkar (kitapçık §9.5, Ek C.1) — hacim raporlarında maden aileleri filtresiyle ayrılmalı.

Sık karıştırılan kavramlar

Çift	Fark
Ziynet ↔ Gram altın	Ziynet 22 ayar basılı para (adet), gram altın 995/999 küçük külçedir (gram) (SEC-KULCE).
Ziynet ↔ Sarrafiye	Aynı ürün grubunun iki adı; "sarrafiye" toptan/sarraf jargonudur (SEC-SARRAFIYE).
Adet ↔ Miktar	Ziynette kullanıcı adet girer; MİKTAR ve HAS karttan türer.
Yeni basım ↔ Eski (ikinci el) ziynet	Aynı gram ve has; fiyat farkı basım işçiliği ve kondisyondan gelir; ayrı kartla izlenir.
Tam altın ↔ Ata altını	İkisi de "tam" denir ama Ata 7,216 g, cumhuriyet tam 7,016 g'dır.

Mevzuat

Ziynet altınları Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü tarafından basılır; ağırlık/ayar standartları Darphane tarafından ilan edilir. GAP-MEVZUAT: Darphane tarife/standart listesinin tarihi doğrulanmadı; yukarıdaki gram değerleri sektör genel kabulüdür.
Ziynet satışında KDV istisnası altın bedeli için uygulanır, işçilik farklı olabilir (sektör pratiği) — GAP-MEVZUAT: KDV Kanunu ilgili maddesi ve tarihi doğrulanmadı.