Külçe — ERPGOLD Wiki

Yakın sözlük terimleri: TERM-TAKOZ (eş anlamlı olarak "külçe" verir), TERM-HURDA, TERM-MADEN. Sözlükte ayrı "külçe" maddesi yoktur (GAP-SEC-KULCE).

Sade tanım

Külçe, rafineri veya darphane tarafından standart saflık ve gramajda dökülüp damgalanmış saf altın bardır: 995 veya 999,9 milyem; 1 g'dan 1 kg'a (ve üstü) kadar sabit boyutlar; üzerinde üretici damgası, seri numarası ve saflık yazar. Kitapçık §2.3: "Has altın / külçe — saf altın, 995 veya 999 — gramla ölçülür."

Küçük gramajlı (1–100 g) sertifikalı külçeye sektörde gram altın denir. Külçede işçilik yoktur; değeri yalnız has × has fiyatıdır.

Sektörde neden var

Yatırım ve saklama biçimi: Müşteri altını takı değil külçe olarak alır; alış-satış farkı en dardır.
Toptan ödeme aracı: Kuyumcular arası has borcu külçeyle kapatılır; rafineri takozu külçe olarak geri verir (SEC-RAFINERI).
Bankacılık ve piyasa standardı: BİST Kıymetli Madenler Piyasası'nda işlem gören altın standart külçe formundadır (sektör genel bilgisi).
Has bakiyesinin fiziksel karşılığı: Müşteriye "has" teslim edileceği zaman verilen şey külçedir; HURDA ekranı "müşteriye külçe/has verildiğinde ÇIKIŞ" der (SCR-IFHURDA).

Gerçek örnek

Kitapçık §5.5 gerçek fişi (anonim): toptancı müşteriden alınan 54.000 g 995 kodlu altın, HURDA ekranından kaydedilmiştir; 995 saflık külçe kalitesidir ve has karşılığı 53.730 g'dır. Yani döviz kurulumunda külçe hareketi, "995" kodlu hurda/maden kartıyla izlenir; ayrı bir "külçe" kartı yoktur (DERIVED). HURDA ekranı açılışında varsayılan kod da 995'tir (BR-HURDA-001).

Kendi tutarlı örneğimiz: 1 adet 100 g 999,9 külçe alımı, has fiyatı 2.500 TL → has 99,99 g → 249.975 TL; aynı gün 995 külçe için 99,50 g → 248.750 TL. Aradaki 1.225 TL fark tamamen saflıktan gelir.

Hesaplama örneği

Has        = Brüt gram × Milyem (995 → 0,995 ; 999,9 → 0,9999)
Değer      = Has × Has fiyatı
Ons karşılığı = Has ÷ 31,1035

Adım adım — 1 kg 995 külçe, has fiyatı 2.500 TL, ons 2.400 USD, USD/TL 32,50: 1. Has = 1.000 × 0,995 = 995,00 g 2. TL değeri = 995 × 2.500 = 2.487.500 TL 3. Ons karşılığı = 995 ÷ 31,1035 = 31,99 ons → 31,99 × 2.400 = 76.776 USD → × 32,50 = 2.495.220 TL (has fiyatının o anki ons/kur çarpımından küçük sapması normaldir; yerel has fiyatı piyasada oluşur)

ERPGOLD'daki karşılığı

Ekranlar

HURDA: "hurda ve külçe altın" hareketleri; 995 has külçe alım/satımı burada (döviz kurulumu uygulaması).
MADEN: gram altın ve külçe kartları maden kartı olarak da tanımlanabilir (kart tanımı kitapçık §6: "külçe, gram altın, ziynet…").
EMTİA: gümüş külçe gibi ikincil mallar emtia kartı olarak izlenebilir (SCR-IFEMTIA açıklaması).
Kuyumcu kurulumunda rafineriden dönen saf altın müşteri hesabına HAS bakiyesi olarak yazılır; fiziksel külçe hareketi ayrı ekran gerektirmez (SEC-TAKOZ).

Raporlar

Maden Stok Hareket ve Maden Stok Özet: 995/999 kartlarının gram ve has stoğu.
Pozisyon raporu: külçe stoğu has pozisyonunun parçasıdır.

Tablolar/kolonlar (ekran etiketleriyle)

Maden kartı: STOK KODU (ör. 995, 999), MILYEM (0,995 / 0,9999), HURDA MI bayrağı (HURDA ekranında görünmesi için işaretli), F.TIPI (gram/has başı).
İşlem satırı: MIKTAR (gram), MILYEM, hesaplanan HAS.

İş kuralları

BR-HURDA-001: HURDA ekranı yalnız "hurda" işaretli aktif kartları listeler, açılışta 995 seçilir.
BR-MALIYET-002: hurda/külçe maliyeti = Miktar × Milyem × has fiyatı; işçilik yoktur.
BR-STOK-001: stok defterine gram, adet, has yazılır.

Teknik (AIFASOFT içi)

Bu alt başlık müşteri görünümünde gizlenir. - TBL-STOK.MADEN (IsHurda, Milyem), TBL-STOK.EMTIA, TBL-STOK.TAKOZ. - CTR-SEC-KULCE-01: TERM-TAKOZ "Takoz = Külçe" der; kitapçık §2.3 ayrı satırlarda "Has altın / külçe" (995/999, gram) ve "Takoz" (dökme, rapor no) verir; SCR-IFHURDA külçeyi hurda ekranına, SCR-IFTAKOZGIRIS takozu ayrı akışa koyar. Sözlük tanımı daraltılmalı. - GAP-SEC-KULCE-01: Külçe seri numarası/sertifika takibi ERPGOLD'da hangi alanda tutuluyor (varsa) doğrulanmadı; maden kartında seri no alanı görünmüyor. - GAP-SEC-KULCE-02: Kuyumcu kurulumunda 995/999 kartlarının maden mi hurda mı işaretli olduğu ölçülmedi.

Sık karıştırılan kavramlar

Çift	Fark
Külçe ↔ Takoz	Külçe standart saflık/gramajda sertifikalı bar, takoz ayarı raporla belirlenen dökme kütledir.
Külçe ↔ Hurda	Hurda kullanılmış/kırık takıdır ve milyemi ölçülür; külçe damgalı saf altındır — ERPGOLD'da ikisi de HURDA ekranından geçebilir.
Külçe ↔ Gram altın	Gram altın küçük gramajlı (1–100 g) sertifikalı külçedir; kavram aynı, boyut farklıdır.
Külçe ↔ Has (bakiye)	Has bir hesap birimidir; külçe onun fiziksel teslim biçimidir.
Altın külçe ↔ Gümüş külçe	Gümüş külçe ERPGOLD'da emtia veya gümüş takoz olarak izlenir; altın hasıyla toplanmaz.

Mevzuat

Standart külçe tanımı (saflık, gramaj, üretici damgası) BİST Kıymetli Madenler Piyasası ve Darphane standartlarında yer alır; kabul gören rafineri listesi bu kurumlarca belirlenir. GAP-MEVZUAT: standart külçe yönergesinin adı, madde ve tarihi doğrulanmadı.
Külçe alım-satımında belge/e-fatura ve MASAK kimlik tespiti eşikleri uygulanır; eşik tutarı mevzuatla değişir (kitapçık §2.5) — GAP-MEVZUAT: güncel eşik ve tebliğ tarihi doğrulanmadı.