Kanonik tanım: TERM-RAFINERI. Kavramlar: SEC-TAKOZ, SEC-CESNI, SEC-KULCE. Yakın tür: SEC-AYAR-EVI.
Ne iş yapar
Hurda altını, cevheri veya külçeyi eritip saflaştırır; seri numaralı ve saflık raporlu standart külçe (takoz) döker. Müşterileri toptancılar ve büyük kuyumculardır (az §1.1). Gelen mal karışık ayardadır (hurda, dökme kütle, yan metal içeren takoz); rafineri önce ayarını belirler, sonra rafine altını ve içindeki gümüşü ayrı ayrı müşterinin hesabına yazar, hizmet bedelini genelde altınla alır (kitapçık §9.5).
Günlük akış
| Saat | Ne olur | Program tarafı |
|---|---|---|
| Sabah | Has/gümüş kuru; gün içinde gelecek partiler planlanır | Kur listesi |
| Gün içi | Müşteri (atölye/toptancı) takoz getirir: tartılır, takoz tipi (has/gümüş/platin/paladyum) ve geldiği ayar evi seçilir, varsa rapor no yazılır | TAKOZ GİRİŞİ |
| Gün içi | Rapor yoksa XRF cihazında okutulur; XRF milyemleri tahmini hesap için girilir; çeşni (numune) kesilir | Aynı ekran: XRF AU/AG milyem, MİKTAR / ÇEŞNİ |
| Gün içi | Ayar evi raporu gelince milyemler rapordan kesinleşir; işçilik "altından düş / para ile" seçilir | İŞÇİLİK DURUMU (TERM-ISCILIK-DURUMU) |
| Gün içi | Eritme/rafinasyon; çıkan rafine altın ve gümüş müşteriye teslim ya da bakiyesine yazılır | TAKOZ ÇIKIŞI: takoz kodu seçilir, kart tüketilir |
| Gün içi | Biriken çeşni stoğundan ayar evine/müşteriye çıkış | ÇEŞNİ ÇIKIŞI |
| Akşam | Takoz stoğu (depoda bekleyen kartlar), pozisyon | Takoz stok listesi, pozisyon |
| Devir sonrası | Seri çıkılan takozların fiş referansıyla toplu geri alınması | Blok takoz girişi |
Gerçek iz (kitapçık §9.5, 08.01.2025): 691,73 g takoz, çeşni 5,47 g, Au milyem 0,6380 → 441,32 g has, Ag 0,0600 → 41,50 g gümüş; girişte müşteri hesabından 445,28 has düşer, çıkışta rafineri hesabına 441,32 HAS + 41,50 GUM yazılır; rafinasyon ücreti 0,45 / 0,31 g has.
Gelir modeli ve riskler
- Rafinasyon ücreti (işçilik): takoz başına has gramı ya da para; gerçek kayıtta 691,73 g için 0,45 g has (kitapçık §9.5).
- Yan metal: takozdaki gümüş/platin/paladyumun akıbeti pazarlık konusudur — "madeni ver, altına çevir, işçilikten düş, madeni bırak" seçenekleri ekranda vardır (SCR-IFTAKOZGIRIS).
- Fire/rafinasyon payı: giriş bakiyesi ile ölçülen has her zaman eşit değildir; takozların %29'unda bakiyeye ortalama +%0,27 pay eklenmiş — kodda karşılığı bulunamadı (kitapçık §9.5; GAP-SEC-TAKOZ-01).
- Ayar riski: milyem toplamı 1000'i geçemez (ekran uyarısı); çeşni verisinde negatif milyem görülmüş, kontrol yok (kitapçık §9.5).
- Pozisyon: depoda bekleyen takozlar rafinerinin değil müşterinin malı olabilir; kart nesne olarak izlenir, gramı kartta durur.
ERPGOLD'daki karşılığı
- Varyant: KUYUMCU_VARIANT / RAFINERI_VARIANT — takoz akışı (su/skala/XRF/çeşni/rapor) ve ÇEŞNİ işlem kodu bu varyantın işaretidir (VARIANT_MATRIX). Döviz kurulumunda tek takoz satırı yoktur.
- İşlem tipi takoz tipinden gelir: HAS → ALTIN (6), gümüş → GÜMÜŞ (7), platin (8), paladyum (9) (BR-TAKOZ-002).
- Bir takoz iki metalde birden bakiye üretir (çıkışta HAS ve GUM satırı); stok defteri takozu miktar değil nesne olarak izler, gram bilgisi takoz kartındadır (kitapçık §9.5).
- Her takoz tam iki işlem satırı yazar: GİRİŞ ve ÇIKIŞ (21.236 işlem / 10.618 takoz = 2,00).
- Raporlu/raporsuz takoz ayrımı: rapor yoksa XRF ile tahmini, rapor gelince kesin (TERM-RAPORLU-RAPORSUZ-TAKOZ).
Teknik (AIFASOFT içi)
Bu alt başlık müşteri görünümünde gizlenir. -
Stok.Takoz(40 kolon: SuMiktar, ScalaNo/ScalaMiktar, XRFAuMilyem/XRFAgMilyem, CesniMiktar/CesniKodu/CesniHas, RaporNo, Au/Ag/Plt/Pld için Milyem/Has/Kur) tüm ayar evi akışını taşır; kuyumcu kurulumunda 10.870 satır, ortalama milyem 0,70232 — TBL-STOK.TAKOZ, INST-KUYUMCU. - Kullanım gerçeği: su tartısı ve skala hiç, XRF yalnız 7 kez kullanılmış; ayar doğrudan rapor numarasıyla giriliyor (kitapçık §9.5). - Ayar evi listesiSistem.AyarEvigörünümünden okunur (Cari.Hesaplar üzerine, VW-SISTEM.AYAREVI); takoz giriş ekranı ve ayar evi tanımlama ekranı makaleleri bunu "DB'de yok (tablo)" olarak işaretler — CTR-SEC-AYAREVI-01 (bkz. SEC-AYAR-EVI). - Takoz stok listesi fonksiyonu (Stok.GetTakozStoklari) canlı DB'de bulunamadı (SCR-IFTAKOZCIKIS uyarısı) — GAP-SEC-RAFINERI-01. - Kitapçık §9.9: takoz/rafinasyon "stok kartının bir türü değil, ayrı bir modül"dür (yeniden yazım notu).
Tipik ekranlar
- TAKOZ GİRİŞİ, TAKOZ ÇIKIŞI, SERİ TAKOZ ÇIKIŞI, BLOK TAKOZ GİRİŞİ.
- ÇEŞNİ ÇIKIŞI — numune stoğundan çıkış.
- HURDA — hurda/külçe girişi; MADEN — 995/999 has teslimi.
- Ayar evi tanımlama — ayar evi listesi (bkz. CTR-SEC-AYAREVI-01).
- Raporsuz takoz fişi — fiş çıktısı.
- İş akışları: WF-TAKOZ-GIRIS, WF-TAKOZ-CIKIS, WF-TAKOZ-RAPOR-GIRISI, WF-CESNI-CIKIS, WF-TAKOZ-SERI-CIKIS.
Tipik raporlar
- Takoz Kâr Raporu (RFN-REPORTS.TAKOZKARRAPORU).
- Bakiye Ekstresi (RPT-1) — TAKOZ, HAS, GUM sütunları birlikte.
- Özet bilanço takoz ve çeşni kalemlerini ayrı gösterir (RFN-BILANCO.OZETBILANCO); bilançoda takoz kaynaklı fark için PB-055.
- Maden Giriş/Çıkış (RPT-89); Pozisyon (RPT-18).
- GAP-SEC-RAFINERI-02: menü raporları listesinde takoza özel bir RPT- kaydı yok; takoz raporları fonksiyon düzeyinde.
Kurulum örneği
Kuyumcu/rafineri kurulumu, 13 ayda: 10.618 aktif takoz, 16,4 ton brüt / 5,6 ton has, ayar raporu düzenlenmiş %99,9, gümüş içeriği kayıtlı %84,6, çeşni alınmış %17,2, XRF 7, su tartısı/skala 0 (kitapçık §9.5). İşlemlerin %14'ü TAKOZ, %10'u HURDA. Müşteri kimliği yazılmaz.
Bu işletme türünün en sık destek konuları
Ticket verisi döviz ağırlıklıdır ve işletme türünü etiketlemez (GAP-SEC-BTYPE-TICKET-01). Doğrudan tema: Takoz / çeşni / ayar evi — yalnız 8 çağrı (tanımlama 3, takoz modülü 2, işçilik 1, stok hareketleri 1, kişiselleştirme 1). Playbook: PB-049 takoz giriş/çıkış hataları (işçilik, milyem, "Takoz Bulunamadı", transfer); etiket yazıcısı/takoz etiketi PB-026; bilançoda takoz farkı PB-055; Bakiye teması (710) iki metalli bakiye için geçerlidir.
Mevzuat
- Rafineri/standart külçe tanımları ve saflık standartları BİST Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası ile Darphane düzenlemelerine, rafineri yetkilendirmesi Hazine ve Maliye Bakanlığı'na dayanır; MASAK yükümlülükleri ve e-belge zorunluluğu ayrıca geçerlidir.
- GAP-MEVZUAT: rafineri yetki listesi, yönetmelik/tebliğ adı, madde numarası ve yürürlük tarihi bu wiki'de doğrulanmadı; kesin hüküm verilmemiştir.
