Kuyumcu — ERPGOLD Wiki

Şemsiye tür: altını (ve gümüşü) mal olarak alan, işleyen, satan ve has gram üzerinden hesap tutan işletmelerin ortak adı. Alt türleri ayrı makalelerdedir: Perakende kuyumcu, Toptancı, Sarraf, Üretici/atölye, Rafineri, Ayar evi. Döviz bürosu ayrı bir iş koludur: SEC-DOVIZ-BUROSU.

Ne iş yapar

Kuyumcu bir kıymeti alır, biraz daha pahalıya satar; fark küçük, hacim büyüktür (kitapçık §2.1). Bakkaldan farkı iki noktadadır: elindeki mal parayla birlikte sürekli değer değiştirir (stok bir eşya değil açık pozisyondur) ve ölçü birimi tek değildir (adet, gram, ayar, döviz). Bu yüzden her şey ortak paydaya, hasa indirilir (SEC-HAS).

Kuyumcunun ana hesap birimi altındır, para değil: "şu müşteri bana 36 gram borçlu" der; TL karşılığı her gün değişir ama gram değişmez. Aynı müşterinin aynı anda has borcu, dolar alacağı ve TL borcu olabilir; üçü ayrı takip edilir, ÇEVİR ile açıkça çevrilmedikçe birbirine mahsup edilmez (az §1.2; SEC-CEVIR).

Günlük akış

Gerçekçi bir gün (SECTOR_KNOWLEDGE; ekran adları kitapçık §4 ve ekran makalelerinden):

Saat	Ne olur	Program tarafı
Sabah	Has kuru ve döviz kurları öğrenilir; günlük kur listesi girilir ya da otomatik akar	Kur giriş ekranı; kur yoksa toplamlar 0 çıkar (PB-036)
Sabah	Kasa ve vitrin sayımı; dünkü bakiye ile karşılaştırma	Maden/nakit stok listeleri, Bakiye ekstresi
Gün içi	Müşteri hurda getirir, bilezik alır; toptancıdan mal gelir; atölyeye maden gider	MADEN, HURDA, NAKİT, VİRMAN ekranları
Gün içi	Cari müşteriye mal verilir, para sonra gelir; bakiye HAS/TL/USD olarak birikir	NORMAL tipli işlem → bakiye kartı
Akşam	Kasa kapanışı, gün sonu fişleri, mutabakat	Gün sonu iş akışı, Mutabakat ekranı
Ay/yıl sonu	Müşteri mutabakatı, bilanço, devir	Mutabakat raporu, Bilanço, Devir

Ağırlık her şeydir: terazi bu işin kasasıdır; miktar iki, milyem beş ondalık hane tutulur (az §1.2).

Gelir modeli ve riskler

Marj: alış–satış farkı; has fiyatı üzerinden konuşulur (SEC-KAR, TERM-MARJ).
İşçilik: mamul üründe altının üstüne eklenen imalat bedeli; milyem olarak (0,916 + 0,050) ya da para olarak alınır (SEC-ISCILIK).
Pozisyon riski: elde tutulan has stoğu fiyat düştüğünde zarar yazar; kâr marjdan değil pozisyondan da gelir ya da gider (kitapçık §2.1; SEC-POZISYON).
Kur riski: dövizle alınıp TL ile satılan malda kur farkı; gün içi kur değişimi işlem anındaki kur fotoğrafıyla satıra yazılır (BR-KUR-001).
Cari risk: kuyumcu ağırlıklı cari çalışır; alacak has olarak birikir, tahsilat gecikirse fiyat riski cariye de biner (kitapçık §9.4).
Sayım/fire riski: işçiliği gramın içine katarak girmek stok sayımını bozar (az §1.5).

ERPGOLD'daki karşılığı

Kuyumcu, ürün varyant matrisinde KUYUMCU_VARIANT'a karşılık gelir; canlı örneği kuyumcu/rafineri kurulumu (ERPGOLDV2_KUYUMCU) olan ikinci kurulum profilidir (VARIANT_MATRIX). Ayırt edici işaretler (kitapçık §9.3–9.4):

İşlem tipi olarak ALTIN / GÜMÜŞ kullanılır; döviz bürosunun PEŞİN / RESMİ / MAHSUP tipleri bu kurulumda hiç görülmez.
İşlemlerin %34'ü MADEN, %14'ü TAKOZ, %10'u HURDA; VİRMAN döviz bürosuna göre 210 kat fazla (şube/kasa arası maden aktarımı günlük iştir).
Cari çalışır (%55): mal cari hesapta durur, ilişki devam eder; cari işlemde bile fiziksel maden yer değiştirdiği için stok defteri de üretilir (%60,3) — bkz. BR-DEFTER-URETIMI.
Kart profili işi anlatır: 127 maden, 103 hizmet (işçilik), yalnız 22 para birimi kartı (döviz bürosunda 131 para birimi kartı).

Teknik (AIFASOFT içi)

Bu alt başlık müşteri görünümünde gizlenir. - Kurulum ayrıntısı: INST-KUYUMCU. Takoz/rafinasyon akışı için Stok.Takoz yalnız bu kurulumda doludur (10.870 satır); döviz kurulumunda boştur. - Aynı IslemTipi kolonu iki kurulumda farklı sözlük konuşur; IslemTipi üzerinden yazılan rapor koşulu diğer kurulumda sessizce boş döner (kitapçık §9.3, CTR-002/044). - Ticket verisinde işletme türü alanı yoktur; destek temaları döviz ağırlıklı ERPGOLDV2 çağrılarından gelir (GAP-SEC-BTYPE-TICKET-01).

Tipik ekranlar

MADEN — bilezik, zincir, ziynet, gram altın; has = miktar × milyem, işçilik ayrı alanda.
HURDA — müşteriden gelen bozuk altın; milyem her seferinde elle girilir.
NAKİT — tahsilat/ödeme, döviz alış-satış.
VİRMAN — iki hesap arası bakiye aktarımı (kasa/stok değişmez).
VADELİ — ileri tarihli teslim; bakiye kartına iki birimde yazılır.
Mutabakat — ay sonu müşteri mutabakatı (SEC-MUTABAKAT).
Alt türe göre: TAKOZ GİRİŞİ (rafineri), SİPARİŞ GİRİŞ (atölye), Gişe ekranı (perakende).

Tipik raporlar

Maden Stok Hareket / Özet / Ciro (RPT-7, RPT-8, RPT-6) — has toplamları.
Bakiye Ekstresi (RPT-1) — HAS/TL/USD/GUM sütunlu müşteri bakiyeleri.
Maden Satış Kâr Raporu (RPT-37); Pozisyon Raporu (RPT-18).
Mutabakat Raporu (RPT-83); fonksiyon dizini: 10_Reports/Functions.

Kurulum örneği

Kuyumcu/rafineri kurulumu (2023-11 → 2025-01, 13 ay): 2 şirket, 10 şube, 20 kasa, 36 kullanıcı; 2.891 cari hesap; 655.294 işlem satırı; hiç PEŞİN ve hiç RESMİ tipli işlem yok (0); 112.006 virman. Kaynak: kitapçık §9.1/§9.3 ölçümleri (müşteri kimliği yazılmaz).

Bu işletme türünün en sık destek konuları

Ticket verisi (11.167 ERPGOLDV2 çağrısı) işletme türünü etiketlemez; aşağıdakiler kuyumcunun kullandığı ekranlara denk gelen temalardır (Problem temaları):

Tema	Çağrı	Neden bu türde
Bakiye / stok tutmuyor	710	Cari çalışma, has bakiyesi, virman çift satır (PB-028, PB-032)
Tanımlama	686	Maden kartı, birim, kasa, yetki (PB-057, PB-040)
Bilanço	458	Has üzerinden bilanço, kur değişince fark (PB-055)
Maden / hurda / işçilik / milyem	24	Maden maliyeti, stok sıralama (PB-058, PB-059)
Terazi / donanım	22	Terazi miktarı ekrana gelmiyor (PB-027)

Mevzuat

Kıymetli maden işletmeleri Hazine ve Maliye Bakanlığı, MASAK (kimlik tespiti eşikleri), Darphane (ziynet) ve BİST Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası (standart külçe) düzenlemelerine tabidir; e-fatura/e-arşiv belge zorunluluğu vardır (kitapçık §2.5).
GAP-MEVZUAT: ilgili kanun/tebliğ adı, madde numarası, eşik tutarı ve yürürlük tarihi bu wiki'de doğrulanmadı; kesin hüküm verilmemiştir. Perakende eşikleri için bkz. BR-PERAKENDE-001 (koddaki sabit; güncelliği GAP).