Mutabakat

Kanonik tanım: TERM-MUTABAKAT · kilit: TERM-MUTABAKAT-KILIDI

Sade tanım

Mutabakat, iki tarafın aynı bakiyede anlaştığını teyit etmesidir: "Sizde bizim 120 g has alacağımız görünüyor mu?" — "Evet, 120 g." Kuyumcu ve döviz bürosunda müşteriyle, şubeyle, rafineriyle ve muhasebeyle düzenli mutabakat yapılır; anlaşılan noktadan öncesi bir daha açılmaz.

ERPGOLD'da iki ayrı mutabakat vardır:

1. Cari mutabakat (işlem bazlı): İşlem listesinde satır seçilip F12 basılınca satır "mutabık" işaretlenir (M sütunu, kullanıcı ve tarih yazılır). Mutabakat kilidi ayarına göre o işlem ve öncesi düzeltilemez/iptal edilemez ya da PIN ister (BR-MUTABAKAT-001, BR-MUTABAKAT-003).
2. Stok mutabakatı (sayım): Kasa bazında bir stok kaleminin sayılan miktarı ile defterdeki miktarın karşılaştırılıp onaylanması; ayrı ekran ve ayrı kayıt (Mutabakat, Mutabakat Onay).

Sektörde neden var

• Has alacağı büyük ve dalgalı: Toptancı-perakendeci arasında yüzlerce gram has alacağı aylarca açık kalır; fiyat değiştikçe anlaşmazlık riski büyür. Dönemsel teyit zorunludur.
• Geçmişi kilitleme: Mutabık kalınan tarihten önceki işlem düzeltilirse iki tarafın defteri ayrışır; kilit bunu engeller (PB-038).
• Denetim kanıtı: Hangi hesapla ne zaman mutabakat yapıldığı MASAK/iç denetim için kanıt olarak raporlanır (RPT-5, RPT-83).
• Kasa sayımı: Vezne gün sonunda fiziksel sayımı defterle karşılaştırır; fark varsa araştırılır.

Gerçek örnek

Kitapçık §5.6 gerçek iz kaydı (30.06.2023): bir işlemin geçmişinde "Yeni Kayıt", "İptal Edildi" satırları görünür; mutabakat işaretlemesi ise iz üretmez (BR-MUTABAKAT-002). Yani M sütununun ne zaman işaretlendiği yalnız satırdaki mutabakat tarihinden okunur.

Kuyumcu kurulumu ölçümü (kitapçık §9.7): stok mutabakat tablosu 153.394 satır ve 27.01.2021'e kadar gidiyor — devir sonrası temizlenmediği için satırların yarıdan fazlası artık var olmayan işlemleri gösteriyor.

Tipik cari mutabakat akışı (anonim): hesap açılır, bilgi paneli "12 Gun once Mutabakat Yapılmıs" der; ekstre müşteriye gönderilir; müşteri son işleme kadar onaylar; vezne son satırı seçip F12 basar → "Seçmiş Olduğunuz İşlemde Mutabık Kalınacaktır. Onaylıyor musunuz?" → Evet.

Hesaplama örneği

Son mutabık işlem   = en büyük işlem numarası (silinmemiş, M=True, hesap)       (BR-MUTABAKAT-003)
Kilit               : düzeltilecek işlem no ≤ son mutabık no ⇒ engel veya PIN
Gün farkı           = bugün − son mutabakat tarihi                                (BR-MUTABAKAT-004)
Panel mesajı        : >10 gün "Yakın Zamanda Mutabakat Yapılmamış", 1–8 gün "N Gun once", aksi "Bu Gun"
Sayım farkı (stok)  = sayılan miktar − defter miktarı (kasa, stok kalemi)

Adım adım — hesapta 1.240 numaralı işlem F12 ile mutabık; vezne 1.198 numaralı satırı düzeltmek istiyor: 1. Son mutabık no = 1.240 ≥ 1.198 → kilit devrede 2. Ayar "İşlem Yapılamaz" ise: "1240 Numaralı İşlemde Mutabakat Yapılmış. Önceki İşlemleri Değiştiremezsiniz." — düzeltme açılmaz (H-095) 3. Ayar "PIN Gerekli" ise PIN sorulur; gün içinde tekrar sorulmaz 4. Doğru yol: 1.241+ numaralı yeni bir düzeltme işlemi (borç işlemi ya da ters kayıt) girmek, geçmişi açmamak.

ERPGOLD'daki karşılığı

Ekranlar

• CARİ İŞLEMLER: işlem listesinde M sütunu, F12 kısayolu; üst panelde son işlem/son mutabakat tarihi mesajı (BR-MUTABAKAT-004) ve müşteri puanı rengi (BR-MUTABAKAT-005).
• Mutabakat (menü: Hesap Yönetimi ▸ Rapor ▸ Mutabakat): kasa ve stok tipi seçilir, sayım satırları girilir; Mutabakat Onay: stok hareketleriyle karşılaştırıp onay. Sayım Ekranı, Model Sayım ilgili akışlardır.
• Ayar: Genel ayarlar ▸ İzinler ▸ mutabakat kilidi (TERM-MUTABAKAT-KILIDI).

Raporlar

• Müşteri Mutabakat Raporu (RPT-5) ve Mutabakat Raporu (RPT-83): hangi hesapla en son ne zaman mutabakat yapıldı, kaç gündür mutabakatsız; RFN-REPORTS.MUTABAKATRAPORU.
• Mutabakat için ekstre: Bakiye Extresi (RPT-1); muhasebe ile resmi stok mutabakatı: PB-016.

İş kuralları

• BR-MUTABAKAT-001: F12 ile işaretleme; BR-MUTABAKAT-002: iz bırakmaz, e-belge kilidinden muaf.
• BR-MUTABAKAT-003: kilit — engel veya PIN; BR-MUTABAKAT-004: panel mesajı (9–10 gün için kod boşluğu: "Bu Gun" görünür).
• BR-DUZELTME-001–016: düzeltme engelleri; PB-030, PB-038.

Teknik (AIFASOFT içi)

Bu alt başlık müşteri görünümünde gizlenir. - Cari: Cari.Islemler.Mutabakat (bit), MUser, MTarih; Hesap.LastMutabikId; GlobalSettings.MutabakatPermission {IslemYapilamaz, PinGerekli}; Sistem.Settings.MutabakatLock — TBL-CARI.ISLEMLER. Tetikleyici UPDATE(Mutabakat) güncellemesini ETTN kilidinden muaf tutar (satır 259) — TRG-CARI.ACCEPTTRANSACTION. Fonksiyonlar: FN-CARI.MUTABAKATLISTESI, FN-CARI.NETBAKIYEMUT, FN-CARI.GETFULLBAKIYEMUT (açıklamasız — GAP). - Stok: TBL-STOK.MUTABAKAT (Tarih, StokTipi, KasaId, StokId, Miktar, Onay, OnayUserId); Mutabakat ekranı DELETE, MutabakatOnay Stok.StokHaraketleri SELECT; sınıf AIO.Stok.Mutabakat. V2'de 0, KUYUMCU'da 153.394 satır; devir bu tabloyu temizlemez (kitapçık §9.7). - CTR-SEC-MUTABAKAT-01: Sözlük ve şartname "mutabakat"ı cari (müşteriyle bakiye teyidi) anlamında tanımlar; Mutabakat/MutabakatOnay ekranları ise stok sayım mutabakatıdır (MOD-STOK, kasa + stok tipi). AGENT_BRIEF bu ekranları cari mutabakat ekranı gibi anar. Ekran makalelerinin amacı (GAP-SCR-MUTABAKAT-AMAC) yazılırken bu ayrım belirtilmeli. - GAP-SEC-MUTABAKAT-01: Mutabakat işaretinin geri alınması (M=False) için ekran/kural kaynakta görülmedi; Geri Alındı iz türü 3 satırdır (kitapçık §5.6) ama mutabakatla ilişkisi doğrulanmadı.

Sık karıştırılan kavramlar

Mevzuat

• Cari hesap mutabakatı ticari defter düzeninde ispat aracıdır; dönem sonu mutabakat mektubu ve BA/BS bildirimi vergi mevzuatına, müşteri işlemlerinin izlenmesi MASAK yükümlülüklerine bağlıdır (RPT-5 amacı: "MASAK/iç denetim için kanıt"). GAP-MEVZUAT: mutabakat mektubu zorunluluğu, BA/BS eşiği ve dayanak tebliğin madde/tarihi bu wiki'de doğrulanmadı; kesin hüküm verilmemiştir.