Toptancı

Kanonik tanım: TERM-TOPTANCI; ara halka: TERM-ARA-TOPTANCI. Üst tür: SEC-KUYUMCU.

Ne iş yapar

Rafineriden ya da piyasadan aldığı altını işleyip yarı mamul (bilezik, zincir, alyans) üretir veya olduğu gibi perakendeciye satar. Genelde cari hesapla çalışır: para peşin el değiştirmez, bakiye birikir, ay sonunda mutabakat yapılır (az §1.1). Ara toptancı aynı işi küçük partilerle, mahalle kuyumcusuna dağıtarak yapar.

Toptancının müşterisi son tüketici değil, başka bir kuyumcudur; bu yüzden fiyat has üzerinden konuşulur ve borç-alacak has gram olarak tutulur (SEC-HAS, SEC-CARI).

Günlük akış

Gelir modeli ve riskler

• İşçilik marjı: yarı mamulde atölyeden alınan işçilik ile perakendeciye satılan işçilik arasındaki fark; gram başına milyem ya da para olarak (SEC-ISCILIK).
• Has marjı: alış-satış has fiyatı farkı küçüktür; hacim büyüktür (kitapçık §2.1).
• Cari/alacak riski: bakiye has olarak birikir; fiyat yükselirse alacağın TL değeri artar ama tahsilat riski de artar. Ay sonu mutabakat bu yüzden zorunlu ritüeldir (az §1.1).
• Pozisyon riski: yolda/satıcıda duran mal da pozisyondur; şube bazlı pozisyon izlenir (SEC-POZISYON).
• Çok birimli bakiye: aynı müşteride HAS borcu, USD alacağı, TL borcu ayrı ayrı durur; ÇEVİR yapılmadan mahsuplaşmaz (az §1.2). Yanlış birimde girilen işlem en sık "bakiye tutmuyor" sebebidir (PB-028).

ERPGOLD'daki karşılığı

• Varyant: KUYUMCU_VARIANT (VARIANT_MATRIX); kuyumcu/rafineri kurulumunun cari çalışan yüzü.
• İşlem tipi NORMAL; bakiye kartı her birim için ayrı satır tutar (HAS, GUM, TL, USD, EUR). Cari işlemde de fiziksel maden yer değiştirdiği için stok defteri üretilir (kuyumcu kurulumunda %60,3 — BR-DEFTER-URETIMI).
• Şubeler/satıcılar arası maden aktarımı için VİRMAN; kuyumcu kurulumunda 112.006 virman satırı var (kitapçık §9.3).
• Mutabakat, toptancının kilit süreci: mutabakat yapılmış işlem kilitlenir, düzeltme PIN ister (TERM-MUTABAKAT-KILIDI, PB-038).

Teknik (AIFASOFT içi)

Bu alt başlık müşteri görünümünde gizlenir. - Kurulum: INST-KUYUMCU — Stok.Mutabakat 153.394 satır, yoğun kullanım KUYUMCU_VARIANT işareti (VARIANT_MATRIX); tablo devir kapsamı dışında, 2021'e kadar birikmiş (kitapçık §9.7). - Müşteriye özel fiyat/kâr fotoğrafı için beşinci tetikleyici yalnız bu kurulumda (kitapçık §9.6) — CUSTOMER_SPECIFIC, ürün özelliği değildir. - GAP-SEC-TOPTANCI-01: plasiyer/bölge satıcısı kavramının programda ayrı bir hesap tipi mi yoksa şube/kasa mı olduğu kaynaklı doğrulanmadı (SECTOR_KNOWLEDGE anlatımı).

Tipik ekranlar

• MADEN — yarı mamul teslimi, işçilik alanı ile.
• HURDA — perakendeciden hurda/külçe alımı.
• NAKİT — tahsilat, ödeme, döviz.
• VİRMAN — hesaplar arası bakiye aktarımı; "benim sana borcumu şu firmaya öde".
• VADELİ — ileri tarihli has/döviz anlaşması.
• Mutabakat / Mutabakat onay — ay sonu.
• Seri işlem — çok satırlı toplu giriş (PB-064).

Tipik raporlar

• Bakiye Ekstresi ve türevleri (RPT-1, RPT-30, RPT-84 günlük).
• Müşteri Mutabakat / Mutabakat Raporu (RPT-5, RPT-83).
• Maden Stok Ciro (RPT-6), Maden Satış Kâr (RPT-37).
• Vadeli Bakiye Raporu (RPT-3); Pozisyon (RPT-18).
• İşlem görmeyen bakiye listesi (RFN-REPORT.ISLEMGORMEYENBAKIYELISTESI) — hareketsiz cariler.

Kurulum örneği

Kuyumcu/rafineri kurulumu (13 ay): işlemlerin %55'i cari (bakiye hesabına yazılan), 2.891 cari hesap, 112.006 virman, 153.394 mutabakat satırı; hiç PEŞİN tipli işlem yok. Bu profil "toptancı gibi çalışan" kurulumun ölçüsüdür (kitapçık §9.1, §9.4, §9.7). Müşteri kimliği yazılmaz.

Bu işletme türünün en sık destek konuları

Ticket verisi işletme türünü etiketlemez (GAP-SEC-BTYPE-TICKET-01); cari çalışan işletmeye denk gelen temalar (Problem temaları):

Mevzuat

• Toptan kıymetli maden ticareti Hazine ve Maliye Bakanlığı düzenlemeleri, MASAK yükümlülükleri ve e-fatura zorunluluğuna tabidir; BİST Kıymetli Madenler Piyasası üyeliği gerektiren işlemler için bkz. SEC-MADEN-TICARETI-YAPAN-FIRMA.
• GAP-MEVZUAT: kanun/tebliğ adı, madde numarası ve yürürlük tarihi bu wiki'de doğrulanmadı; kesin hüküm verilmemiştir.