Çevir — ERPGOLD Wiki

Kanonik tanım: TERM-CEVIR · kod: TERM-ISLEM-KODU-4-CEVIR-C

Sade tanım

Çevir, bir müşterinin bir birimdeki bakiyesini başka bir birime dönüştürmektir: müşterinin 100 g has borcunu günün kurundan TL borcuna çevirmek, USD alacağını EUR alacağına çevirmek, dönem sonunda karışık bakiyeleri tek birimde toplamak. Mal ya da para el değiştirmez; yalnız bakiye defterinde bir birim azalır, başka bir birim aynı değerde artar (ÇEVİR ekranı).

ERPGOLD'da çevir ayrı işlem ailesidir (kod 4, harf C); yönleri ALACAK/BORÇ'tur ("alacağı çevir" / "borcu çevir"), kısaltması CA/CB. Stok hareketi üretmez, iki bakiye satırı üretir: kaynak birimde bir işaret, hedef birimde tersi (BR-CEVIR-001).

Sektörde neden var

Çok birimli hesabı netleştirme: Kuyumcu müşterisi has alacaklı, TL borçlu olabilir; ikisi kendiliğinden kapanmaz. Müşteri "hasımı TL'ye çevir, borçtan düş" der (SEC-BAKIYE).
Kur sabitleme: Has alacağını TL'ye çevirmek, müşterinin altın fiyatı riskini o günkü kurla kapatmasıdır; işletme için pozisyon değişir (SEC-POZISYON).
Döviz bürosunda parite işi: USD alacağını EUR'ya çevirmek pariteyle yapılır; kasa değişmez (SEC-PARITE).
Dönem kapanışı: Yıl sonu devrinde bakiyeleri tek birime indirgemek için.

Gerçek örnek

Kitapçık çevir için tek fişli simülasyon vermez; §9.3 ölçümünde ÇEVİR kodu her iki kurulumda 0 satır görünür (tabloda yer almaz). Ekran haritası (§8.3.1) ve iş kuralları kullanılmıştır. Tipik kuyumcu akışı (anonim, kurgusal):

Müşteri 91,6 g has alacaklı ve 50.000 TL borçlu. Has kuru 2.500 TL. ÇEVİR ekranında İŞLEM = ALACAK, KODU = HAS, BİRİM = TL seçilir; MİKTAR alanına 91,6 otomatik gelir (BR-BAKIYE-015), FİYAT = kur 2.500, TUTAR = 229.000.

Birim	Önce	Çevir satırı	Sonra
HAS	−91,6 (alacak)	+91,6	0
TL	+50.000 (borç)	−229.000	−179.000 (alacak)

Müşteri artık tek birimde, 179.000 TL alacaklıdır; kasadan hiçbir şey çıkmadı.

Hesaplama örneği

FİYAT           = Parite tablosu (yoksa birim oranı); aynı birimde 1                (BR-KUR-009)
TUTAR           = yön "Çarp" ise FİYAT × MİKTAR, "Böl" ise MİKTAR ÷ FİYAT           (BR-HESAP-008)
Bakiye (ALACAK) : kaynak birim +Miktar, hedef birim −Tutar                           (BR-YON-003)
Bakiye (BORÇ)   : kaynak birim −Miktar, hedef birim +Tutar
Kâr raporu için : Maliyet = Miktar × (Milyem|1) × ana birim fiyatı ; Satış = Tutar × hedef birim fiyatı (BR-CEVIR-002)

Adım adım — müşterinin 10.000 USD borcunu EUR'ya çevirme, EUR/USD paritesi 1,09 (yön Böl): 1. İŞLEM = BORÇ, KODU = USD, BİRİM = EUR; MİKTAR 10.000 (bakiye pozitif olduğu için otomatik) 2. TUTAR = 10.000 ÷ 1,09 = 9.174,31 EUR 3. Bakiye: USD −10.000 (borç kapandı), EUR +9.174,31 (borç açıldı) 4. Kayıt tip −1, vade = bugün + 2 gün, stok hareketi yok (BR-CEVIR-001).

ERPGOLD'daki karşılığı

Ekranlar

ÇEVİR: İŞLEM (ALACAK/BORÇ), KODU (kaynak birim — stok değil birim listeler, kitapçık §4.1), MİKTAR (bakiyeden önerilir), BİRİM (hedef; kaynakla aynı olamaz), FİYAT, TUTAR, açıklama.
SERİ İŞLEM çevir satırı da girer; CARİ İŞLEMLER listesinde CA/CB kısaltması.

Raporlar

Çevir satırları ekstrede iki birimde görünür (Bakiye Extresi RPT-1); hacim raporlarında alım-satım sayılmaz, iki bacak çift sayım riski (MET-ISLEM-HACMI).
Kâr etkisi: çevirde de maliyet/satış alanları dolar (BR-CEVIR-002); kur farkı raporu pozisyonu değerler (RFN-BILANCO.GETKURFARKI).

İş kuralları

BR-CEVIR-001: tip −1, vade +2 gün, stok yok, iki bakiye satırı; BR-STOK-011.
BR-KUR-009: fiyat parite tablosundan; hedef liste kaynak birimi içermez.
BR-BAKIYE-015: miktar bakiyeden önerilir; BR-BAKIYE-002: mal tarafı = seçilen kaynak birim.
BR-YON-003, BR-BAKIYE-003: işaret kuralı; BR-YON-006: ALACAK/BORÇ → yön 2/3; BR-TIP-012: şube hesabında yön kilitli.

Teknik (AIFASOFT içi)

Bu alt başlık müşteri görünümünde gizlenir. - IslemKodu = 4, IslemTuru ∈ {2,3} (index + 2), IslemTipi = −1, FiyatTipi = 1, StokId = kaynak birim, BirimId = hedef birim, BakiyeId = kaynak birim — TBL-CARI.ISLEMLER. - Tetikleyici çevir/vadeli dalı (IslemKodu IN (4,5,6)): (0,2,4) → Has=+|Has|, Tutar=−|Tutar|; (1,3,5) → tersi; mal satırı BakiyeId>0 and Miktar<>0 (tip şartı yok), para satırı IslemTipi<>1 and Tutar<>0 — TRG-CARI.ACCEPTTRANSACTION. - GAP-SEC-CEVIR-01: ÇEVİR kodu (4) hem V2 hem KUYUMCU verisinde 0 satır (kitapçık §9.3 tablosu); yön 2/3'ün veride hiç görünmemesinin nedeni budur. Müşterilerin birim çevirme ihtiyacını hangi ekranla karşıladığı (NAKİT parite, vadeli, virman?) doğrulanmadı; ekranın canlı kullanımı belirsiz. - TERM-CEVIR "kısaltma CA/CB (tip harfi yok)" der; tip −1 kod tablosunda olmadığı için harf boş kalır (CTR-002/044 ile tutarlı).

Sık karıştırılan kavramlar

Çift	Fark
Çevir ↔ Virman	Çevir aynı hesapta birimler arası, virman aynı birimde hesaplar arası (SEC-VIRMAN).
Çevir ↔ Parite (NAKİT)	Parite tipi peşin/kasa hareketi olan iki bacaklı döviz takasıdır; çevir yalnız bakiye defterini değiştirir (SEC-PARITE).
Çevir ↔ Nakit tahsilat	Müşteri has borcuna karşılık TL öderse bu NAKİT GİRİŞ'tir (kasa değişir), çevir değildir.
Çevir ↔ Ayar çevirici	Ayar çevirici milyem/ayar hesabı aracıdır, bakiye değiştirmez (SEC-AYAR).
ALACAK/BORÇ (çevir yönü) ↔ Bakiye durumu	Yön "hangi tarafı çeviriyorum" sorusudur; ALACAK seçmek müşteriyi alacaklandırmaz, alacağını başka birime taşır.

Mevzuat

Çevir operasyonel (stok/bakiye) kaydıdır; kasa hareketi ve belge doğurmaz. Has alacağının TL'ye çevrilmesi vergi açısından kıymetli maden teslimi sayılıp sayılmayacağı ve kur farkı gelirinin vergilendirilmesi mevzuata bağlıdır. GAP-MEVZUAT: ilgili KDV/gelir vergisi düzenlemesi, madde ve tarih bu wiki'de doğrulanmadı; kesin hüküm verilmemiştir.