Çıkış

Kanonik tanım: TERM-ISLEM-TURU-1-CIKIS-C · yön alanı: TERM-ISLEM-YON

Sade tanım

Çıkış, malın ya da paranın işletmeden müşteriye gitmesidir: bilezik sattık, dolar verdik, müşteriye ödeme yaptık. Yön işletmenin gözüyle yazılır; müşteri "dolar aldım" derken işletme ÇIKIŞ yapmıştır (kitapçık §2.4).

Çıkış, yön kodlarından 1'dir ve eksi (−) işaret taşır: stoktan düşer, müşteriyi borçlandırır. Aynı taraftaki SATIŞ (5) ve BORÇ (3) yönleri "çıkış tarafı" sayılır; veride yalnız 1 ve 5 kullanılmıştır (kitapçık §3.3).

Sektörde neden var

• Kazanç çıkışta doğar: Alışta mal maliyetiyle girer, satışta (çıkışta) satış fiyatıyla çıkar; kâr yalnız çıkış satırında hesaplanır (SEC-KAR).
• Risk çıkışta oluşur: Cari hesaba yapılan çıkış müşteriyi borçlandırır; limit kontrolü yalnız çıkışta çalışır (BR-BAKIYE-016).
• Stok sıfırın altına inemez: Elde olmayan takoz ya da model çıkılamaz; çıkış, stoğun fiziksel varlığını sorgulatan yöndür (BR-STOK-007, BR-STOK-009).
• Kırmızı başlık: Ekranda çıkış yönü kırmızı gösterilir; şube hesaplarında yön ÇIKIŞ'a kilitlidir (BR-YON-001, BR-TIP-012).

Gerçek örnek

Kitapçık §5.2 gerçek fişi (30.06.2023, anonim): müşteri 65 USD aldı. Vezne NAKİT ekranında ÇIKIŞ seçti; pano satış kuru 26,15, tutar 1.703,14 TL; PEŞİN.

Stok defterine iki satır düştü: USD −65 (kasadan çıktı), TL +1.703,14 (kasaya girdi). §5.1'deki girişle desen aynı, işaretler terstir.

Hesaplama örneği

Stok etkisi (çıkış)     : −Adet, −Miktar, −Has            (BR-STOK-001)
Nakit etkisi (peşin)    : +Tutar  (kasaya para girer)      (BR-TIP-003)
Bakiye etkisi (cari)    : +Has, +Tutar  → müşteri BORÇLU   (BR-YON-002)
Kâr (çıkış satırı)      : Satış değeri − Maliyet           (BR-MALIYET-001)

Adım adım — müşteriye 50 g 22 ayar bilezik satıldı, cari hesaba, has kuru 2.500 TL, gramına 60 TL işçilik: 1. Has = 50 × 0,916 = 45,8 g 2. Stok defteri: −50 g, −45,8 g has 3. Bakiye defteri: HAS +45,8 (BORÇ) ve işçilik TL +3.000 (BORÇ) — müşteri iki birimde borçlandı 4. Kâr: satış değeri (45,8 × 2.500 + 3.000 = 117.500) − maliyet (has değeri + stok işçiliği) → fark işçilik marjıdır; has kısmı aynı kurla değerlendiği için kâr üretmez.

ERPGOLD'daki karşılığı

Ekranlar

• İŞLEM alanı ÇIKIŞ: MADEN, HURDA (açılışta ÇIKIŞ gelir — BR-HURDA-001), NAKİT, HİZMET (çıkış = gelir), TAKOZ ÇIKIŞI.
• Perakende tezgâh: PERAKENDE SATIŞ, GİŞE — cari hesapsız, peşin çıkış.

Raporlar

• Ciro ve satış kârı: Müşteri Ciro (RPT-23), Maden Satış Kâr (RPT-37), RFN-REPORTS.MADENCIRORAPORU.
• Metrikler: MET-SATIS (yön 1 ve 5), MET-CIRO (yalnız çıkış tutarı; alış ciro değildir). Masraf çıkışı satış sayılmaz.

İş kuralları

• BR-YON-002: çıkışta bakiye satırı artı (müşteri borçlu); BR-YON-003: çevir/vadeli/hizmette ters işaret.
• BR-BAKIYE-016: maden/hurda/nakit çıkışında (peşin hariç) hesap limiti aşılırsa kayıt reddedilir.
• BR-MALIYET-001: çıkışta maliyet = has değeri + stok işçiliği, satış = tutar değeri.
• BR-GENEL-001, BR-PIRLANTA-001, BR-TAS-001: çıkışta kartın satış fiyatı gelir.

Teknik (AIFASOFT içi)

Bu alt başlık müşteri görünümünde gizlenir. - Cari.Islemler.IslemTuru = 1; Yon '−', IslemYonu 'SATIS', SMiktar/SHas negatif, Kar = Satis − Maliyet (çıkış dalı) — TBL-CARI.ISLEMLER. - TRG-CARI.ACCEPTTRANSACTION: IslemTuru IN (1,3,5) dalında Has = +|Has|, Tutar = +|Tutar|; stok satırı 0 − Miktar; takoz çıkışında Stok.GetTakozAdet = 0 ise 'BU TAKOZ STOGUNUZDA YOK'. - Limit kontrolünün tetikleyicideki kopyası yorum satırındadır; kontrol yalnız uygulamada çalışır (BR-BAKIYE-016 notu).

Sık karıştırılan kavramlar

Mevzuat

• Döviz satışında (çıkış) BSMV doğar ve e-döviz satım belgesi düzenlenir; resmi fatura satış yönünde e-fatura/e-arşive gider (TERM-BSMV, TERM-E-FATURA-E-DOVIZ-BELGESI). GAP-MEVZUAT: BSMV oranı, belge eşikleri ve dayanak mevzuatın madde/tarihi bu wiki'de doğrulanmadı.