Satış — ERPGOLD Wiki

Kanonik tanım: TERM-ISLEM-TURU-5-SATIS-S · kur: TERM-ALIS-SATIS-KURU

_req39.json "satış" için sözlük eşleşmesi vermez (GAP-SEC-SATIS); makale yön kodu 5 ve alış/satış kuru maddelerine dayanır.

Sade tanım

Satış, işletmenin bir kıymeti müşteriye vermesidir; iki anlamda kullanılır:

Satış yönü: Mal/para işletmeden çıktı — ÇIKIŞ ile aynı taraf. Vadeli ve parite ekranlarında SATIŞ (yön kodu 5), maden/nakit ekranlarında ÇIKIŞ (1) sözcüğü kullanılır; raporda ikisi birlikte "satış" sayılır (MET-SATIS).
Satış kuru / satış değeri: Müşteriye uygulanan, alış kurundan yüksek fiyat; her işlem satırında "satış değeri" alanı olarak saklanır ve kâr bundan hesaplanır (TERM-KAR).

Müşterinin "aldım" dediği her işlem işletme için satıştır (kitapçık §2.4). Satış tutarlarının dönem toplamı cirodur; alışlar ciroya girmez (MET-CIRO).

Sektörde neden var

Kâr satışta gerçekleşir: Alış maliyeti yazar, satış marjı gerçekleştirir; stoktaki değer artışı satılmadıkça kâr değildir (MET-KAR).
Fiyat yöne göre değişir: Aynı ürün için ekran satışta satış kurunu, alışta alış kurunu getirir; perakende ve vadeli ekranları bunu otomatik yapar (BR-KUR-005, BR-KUR-004).
Borç ve limit: Cari hesaba satış müşteriyi borçlandırır; hesap limiti yalnız satış/çıkış yönünde kontrol edilir (BR-BAKIYE-016).
Vergi ve belge: Döviz satışında BSMV doğar, satış belgesi düzenlenir (TERM-BSMV).

Gerçek örnek

Kitapçık §5.3 gerçek fişi (27.06.2023, kurumsal hesap anonim): vadeli USD satışı, 600.000 TL karşılığı 23.328 USD; yön SATIŞ (5), kasadan hiçbir şey çıkmadı.

Defter	Satır	Okunuşu
Bakiye	USD −23.328	Müşteriye 23.328 USD borçlandık (teslim edilecek)
Bakiye	TL +600.000	Müşteri bize 600.000 TL borçlandı
Stok	yok	Teslim ileri tarihte; kasa hareket etmedi

Peşin satış örneği için §5.2: 65 USD, satış kuru 26,15, tutar 1.703,14 TL, maliyet 1.685,45 → 17,69 TL marj; kasadan USD çıktı, TL girdi (SEC-CIKIS).

Hesaplama örneği

Satış tutarı           : Tutar = Miktar × Satış kuru
Vadeli satış fiyatı    : Ana birim satış ÷ Karşı birim alış               (BR-KUR-004)
Satış satırında kâr    : Kar = Satış değeri − Maliyet                     (kâr hesaplanan alanı)
Ciro (dönem)           : Σ Tutar (yön 1 ve 5, silinmemiş)                 (MET-CIRO)
BSMV (döviz satışı)    : Tutar × oran                                     (BR-BSMV-001)

Adım adım — 23.328 USD vadeli satış; kurlar örnek amaçlı varsayımdır (fişteki gerçek kur kitapçıkta verilmez): USD/TL alış 25,60, satış 25,72: 1. Vadeli ekranı SATIŞ'ta satış kurunu getirir: fiyat 25,72 2. Tutar = 23.328 × 25,72 = 600.000 TL (yuvarlama ile) 3. Maliyet (alış kurundan) = 23.328 × 25,60 = 597.197 TL → satır kârı ≈ 2.803 TL 4. Bakiye: USD −23.328 (müşteri alacaklı), TL +600.000 (müşteri borçlu)

ERPGOLD'daki karşılığı

Ekranlar

VADELİ: İŞLEM = SATIŞ; DÖVİZ KURU alanı satışta görünür (BR-VADELI-005).
PARİTE: satış + alış çifti (SEC-PARITE).
PERAKENDE SATIŞ, GİŞE: cari hesapsız peşin satış tezgâhı.
NAKİT, MADEN: satış yönü ÇIKIŞ olarak seçilir.

Raporlar

Ciro: Müşteri Ciro (RPT-23), Müşteri Özet Ciro (RPT-24), Maden Stok Ciro (RPT-6), RFN-REPORTS.MADENCIRORAPORU.
Kâr: Maden Satış Kâr (RPT-37), RFN-REPORT.GETVADELIKARRAPORU.
Metrikler: MET-SATIS, MET-CIRO; 1 ile 5 ayrı sayılmaz, masraf çıkışı satış değildir.

İş kuralları

BR-YON-006: vadeli ekranındaki ALIŞ/SATIŞ seçimi yön 4/5'e yazılır.
BR-KUR-004: vadeli SATIŞ'ta satış kuru gelir (doküman "her zaman alış kuru" der — kod/doküman farkı).
BR-MALIYET-001: çıkış/satışta satış değeri = tutar × tutar birimi fiyatı; maliyet = has değeri + stok işçiliği.
BR-BSMV-001, BR-BSMV-004: nakit ve vadeli satışta BSMV.

Teknik (AIFASOFT içi)

Bu alt başlık müşteri görünümünde gizlenir. - IslemTuru = 5; hesaplanan IslemYonu 1/5 → 'SATIS'; Satis kolonu (decimal 18,2) satış değeri; Kar = Satis − Maliyet çıkış/satış dalında — TBL-CARI.ISLEMLER. - Tetikleyici IslemTuru IN (1,3,5) dalı: maden/hurda/model → Has = +|Has|; çevir/vadeli/hizmet → Has = −|Has|, Tutar = +|Tutar| (§5.3 ile tutarlı) — TRG-CARI.ACCEPTTRANSACTION. - Ciro raporları Kodu = Birim olan kasa hareketlerini süzmezse her satış iki kez sayılır (kitapçık Ek B, Birimler notu).

Sık karıştırılan kavramlar

Çift	Fark
Satış ↔ Çıkış	Aynı taraf; SATIŞ vadeli/parite ekranlarının, ÇIKIŞ maden/nakit ekranlarının sözcüğü (SEC-CIKIS).
Satış kuru ↔ Satış değeri	Kur birim fiyattır (26,15), satış değeri satırın toplam karşılığıdır (1.703,14); kâr ikincisinden hesaplanır.
Satış ↔ Ciro	Satış tek işlemin yönü, ciro dönem satış toplamıdır; alış−satış farkı ciro değildir (MET-CIRO).
İşletmenin satışı ↔ Müşterinin "sattım" demesi	Müşteri altın sattıysa işletme almıştır (GİRİŞ); yön işletme gözüyle yazılır (H-103).
Satış ↔ Borç	BORÇ bakiye durumu ya da çevir yönüdür; satış müşteriyi borçlandıran ticaret yönüdür (SEC-BORC).

Mevzuat

Döviz satışı BSMV'ye ve e-döviz satım belgesine tabidir; kıymetli maden satışında e-fatura/e-arşiv düzenlenir (TERM-BSMV, TERM-E-FATURA-E-DOVIZ-BELGESI). GAP-MEVZUAT: BSMV oranı (sözlükte binde 2), belge düzenleme eşikleri ve dayanak mevzuatın madde/tarihi bu wiki'de doğrulanmadı; kesin hüküm verilmemiştir.