Kanonik tanım: TERM-DOVIZ-BUROSU (eş anlamlı: yetkili müessese). Kavramlar: SEC-DOVIZ, SEC-KUR, SEC-PARITE, SEC-NAKIT.
Ne iş yapar
Nakit döviz alıp satar; bazıları altın da alır satar. Devlet tarafından yetkilendirilir ve denetlenir; bu yüzden resmi işlem, kimlik ve evrak zorunluluğu, e-döviz alım-satım belgesi gibi kavramlar en çok bu türde görülür (az §1.1). Kur iki tanedir: alış ve satış; aradaki fark büronun marjıdır. Kritik ayrım: müşteri açısından alış, büro açısından satıştır — ERPGOLD ekranlarında yön her zaman büronun bakışıyla yazılır (kitapçık §2.4).
Günlük akış
| Saat | Ne olur | Program tarafı |
|---|---|---|
| Sabah | Kur listesi: elle girilir, TCMB'den çekilir ya da fiyat sağlayıcısından (EDS) otomatik akar; şube panosuna marjlı perakende fiyatı yazılır | Kur giriş ekranı, TCMB kur, INT-KUR-EDS, fiyat panosu (kitapçık §4.3) |
| Sabah | Kasa açılışı: veznedeki nakit sayımı, kasa bazında (belge uyum işaretli kasalar ayrı) | Nakit stok listesi |
| Gün içi | Müşteri 65 USD alır: pano satış kuru 26,15, tutar 1.703,14 TL, PEŞİN; marj 17,69 TL (kitapçık §5.2 gerçek fişi) | NAKİT ÇIKIŞ |
| Gün içi | Eşik üstü işlemde kimlik tespiti; yasaklı sorgusu; e-döviz belgesi kesilir | Resmi işlem (tip RESMİ), E-FATURA, MasakForm |
| Gün içi | Müşteri euro verip dolar ister → iki bağlı satır, parite (kitapçık §5.4) | PARİTE |
| Gün içi | Kurumsal müşteriye ileri tarihli döviz; kasadan bir şey çıkmaz, cariye yazılır | VADELİ |
| Gün içi | Şubeler arası nakit aktarımı, mahsuplaşma | Kasa transferi; MAHSUP tipi (SEC-MAHSUP) |
| Akşam | Kasa kapanışı, gün sonu, açık pozisyon | Gün sonu iş akışı, pozisyon ekranı |
| Ay başı | Önceki ayın işlemlerinin mali müşavire/idareye bildirimi | BTrans XML üretimi (WF-AY-SONU-BTRANS) |
Gelir modeli ve riskler
- Marj: tek gelir kaynağı alış-satış kuru farkıdır; işçilik yoktur. Perakende satış pano fiyatından, toptan/kurumsal işlem sistem kurundan yapılır (TERM-PANO-KURU).
- Pozisyon riski: gün sonunda elde kalan her döviz açık pozisyondur; kur hareketiyle değer değiştirir (SEC-POZISYON). Hedge için FX platform bağlantısı kullanılan kurulumlar vardır (INT-FXTRADER-MT4).
- Kur riski: işlem anındaki kur satıra fotoğraf olarak yazılır (BR-KUR-001); geçmiş tarihli işlemde o günün kuru yoksa yanlış fiyat (PB-046).
- BSMV: döviz satışında banka ve sigorta muameleleri vergisi satırda ayrı alandır (BR-BSMV-001); kitapçık §5.2'de miktar × fiyat ile tutar arasındaki fark BSMV ile uyuşur (GAP-SEC-NAKIT-01).
- Mevzuat riski: eşik üstü işlemde kimlik tespiti, e-belge, aylık bildirim; destek çağrılarının yaklaşık üçte biri bu katmandan gelir (kitapçık §2.5).
ERPGOLD'daki karşılığı
- Varyant: DOVIZ_VARIANT; canlı örneği ERPGOLDV2 döviz bürosu kurulumu (VARIANT_MATRIX). İşaretleri: işlem tipi PEŞİN / RESMİ / MAHSUP, arbitraj bayrağı, işlem detayında 37 döviz mevzuat alanı (beyan tutanağı, gümrük beyannamesi, geldiği ülke, karşı yetkili müessese no, istatistik kodu…) — kuyumcu kurulumunda bunların hiçbiri yoktur (kitapçık §9.2).
- Peşin çalışır: işlemlerin %83'ü peşin, %82'si NAKİT; cari işlem yalnız defter kaydıdır, stok defteri neredeyse üretmez (%1,4) (BR-DEFTER-URETIMI).
- Belge uyum işareti (legacy etiket: resmi / gayri resmi ayrımı) kasa bazında tutulur; resmi kasadaki işlem belgelendirilmiş işlem havuzuna girer (kitapçık §2.5; PB-042 şube/kasa resmi değilse resmi işlem çalışmaz).
- Mevzuat modülleri: BTrans XML bildirimi (INT-BTRANS), e-döviz belgesi istatistik kodu ve BSMV hesabı (INT-EDOVIZ-ISTATISTIK), resmi işlemde TCMB USD karşılığı (INT-TCMB), müşteri tanıma/evrak (INT-KYC-AIFAUYUM, MOD-KYC), yasaklı sorgusu (INT-MASAK-AMLSCAN).
Teknik (AIFASOFT içi)
Bu alt başlık müşteri görünümünde gizlenir. - Kurulum ayrıntısı: INST-ERPGOLDV2 —
Cari.IslemDetaylari49 kolon (37 mevzuat),Cari.Islemler.IsArbitiraj,Stok.Takozboş. -IslemTipi12 MAHSUP döviz kurulumunda kod tablosunda tanımsız, veride 1.514 satır (şubeler arası kasa hareketi) — CTR-002/044 (kitapçık §9.3). - TCMB erişilemezse sistem kuru sessizce kullanılır;Program.GetKurher zaman alış kurunu döndürür (kitapçık §4.3 tuzağı; INT-TCMB). - KYC şeması ve POS şeması yalnız döviz kurulumunda; KYC. AifaUyum ürünüdür, POS. GENERATED_PROPOSAL (kitapçık §9.2, CTR-041).
Tipik ekranlar
- NAKİT — ana ekran: döviz alış-satış, tahsilat, BSMV.
- PARİTE — iki döviz arası takas; ALINACAK/VERİLECEK etiketleri.
- VADELİ — ileri tarihli teslim.
- BTrans döviz — aylık XML.
- MasakForm — yasaklı sorgusu.
- Kur: Kur giriş, TCMB kur, Döviz panosu, Pano.
- Nakit stokları, Pozisyon.
Tipik raporlar
- Nakit Stok Hareket / Özet (RPT-9, RPT-10); nakit giriş/çıkış özeti (RFN-REPORTS.GETNAKITGIRISCIKIS).
- Pozisyon (RPT-18), Hacim (RPT-28), Resmi Pozisyon (RPT-66).
- Fatura Kontrol (RPT-13), BTrans Döviz Kontrol (RPT-26), E-Döviz Kontrol (RPT-78), Merkez Bankası Raporu (RPT-72), İstatistik (RPT-31).
- Müşteri Ciro (RPT-68), Vadeli Bakiye (RPT-3), Kur Listesi (RPT-86).
Kurulum örneği
Döviz bürosu kurulumu (31.12.2021 → 11.12.2023): 1 şirket, 6 şube, 22 kasa, 43 kullanıcı; 22.323 cari hesap; 1.527.852 işlem satırı; 131 para birimi kartı, 120 maden, 60 hizmet; NAKİT %82, PEŞİN 318.324, RESMİ 22.862, MAHSUP 1.514 (kitapçık §9.1, §9.3). Müşteri kimliği yazılmaz.
Bu işletme türünün en sık destek konuları
Ticket verisinin büyük kısmı bu türden gelir (11.167 ERPGOLDV2 çağrısı; işletme türü etiketi yok — GAP-SEC-BTYPE-TICKET-01). Mevzuat katmanı çağrıların yaklaşık üçte biridir (TKT-TICKET_STATS):
| Tema | Çağrı | Pay | İlgili playbook |
|---|---|---|---|
| Fatura / e-fatura / ETTN / resmi işlem | 1.286 | %11,5 | PB-018 yılbaşı belge no, PB-019 resmi limit, PB-020 entegratör, PB-021 istatistik kodu |
| BTrans / mali müşavir aktarımı | 1.035 | %9,3 | PB-022; 2022'de 325 → 2026'da 30 |
| Lisans | 736 | %6,6 | PB-007, PB-008; Ekim–Kasım zirvesi |
| Kur / pano / EDS | 160 | %1,4 | PB-061 kur akışı, PB-036 kur listesi |
| Vadeli / parite / arbitraj | 47 | %0,4 | PB-048 çift bacak |
| Yasaklı sorgusu | — | — | PB-062 |
Mevzuat
- Yetkili müesseseler TCMB ve Hazine ve Maliye Bakanlığı düzenlemesine (32 sayılı Karar'a ilişkin tebliğ), MASAK kimlik tespiti eşiklerine, GİB e-döviz alım-satım belgesi ve BSMV yükümlülüğüne, periyodik BTrans bildirimine tabidir (kitapçık §2.5; SECTOR_KNOWLEDGE).
- GAP-MEVZUAT: tebliğ adı/numarası, kimlik tespiti eşiği, BSMV oranı dayanağı, bildirim dönemi ve yürürlük tarihleri bu wiki'de doğrulanmadı; koddaki eşikler (7.000 TL, 3.000 USD, 5.000 $/85.000 TL resmi limit — PB-019) kaynağı belirsiz sabitlerdir, kesin hüküm verilmemiştir.