Emtia

Kanonik tanım: TERM-EMTIA

Sade tanım

Emtia, genel ticarette "alınıp satılan mal, ticari eşya" demektir; finans dilinde ise altın, gümüş, petrol gibi standart, borsada işlem gören hammaddeleri anlatır (commodity). Kuyumcu/döviz sektöründe kelime iki farklı işte kullanılır:

1. ERPGOLD anlamı (dar): Altın, hurda, nakit dışında alınıp satılan ikincil mallar — gümüş külçe, pul, madeni ürün, ambalaj, promosyon malzemesi. Ayrı bir kart listesi, tek fiyat ve tek birimle izlenir; alış/satış fiyatı ayrımı yoktur (SCR-IFEMTIA, TERM-EMTIA).
2. Finans anlamı (geniş): Altın ve dövizin kendisi bir "emtia"dır; ERPGOLD'un vadeli tutar formülünde "emtia" kelimesi bu anlamda, miktar × katsayı ara değeri olarak geçer (BR-VADELI-003).

Bu makale birinci anlamı esas alır; ikinci anlam için SEC-VADELI.

Sektörde neden var

• Ana ürün dışı kalemler: Kuyumcu takı kutusu, temizleme solüsyonu, gümüş külçe, saat kayışı gibi kalemleri de satar; bunları has ve milyemle izlemek anlamsızdır.
• Basit fiyatlama: Emtia için tek fiyat, tek birim yeter; kur, has, işçilik kavramı yoktur.
• Masraf kalemleri: Emtia kartında harç, komisyon ve diğer alanları vardır (kitapçık §6, emtia kartı) — ithal ürünlerde gümrük/komisyon takibi için tasarlanmış görünür (DERIVED).
• Bilanço ayrımı: Emtia stoğu altın pozisyonuna girmez; ayrı bilanço görünümü için bir emtia bilanço ekranı vardır (kullanılmayan aday — Teknik bölüm).

Gerçek örnek

Kitapçık gerçek bir emtia fişi vermez; döviz kurulumunda emtia kartı boştur (0 satır, kitapçık §6). Tutarlı kendi örneğimiz:

Emtia kartı GUM-KULCE-1KG: gümüş külçe 1 kg 999, fiyat 28.000 TL, birim TL.

Kayıt: işlem kodu E (emtia), ÇIKIŞ (satış). Bu işlem stok defterine yazılmaz; yalnız cari bakiyeyi (veya peşinse kasayı) etkiler (BR-STOK-011). Gümüş külçeyi has/gümüş bakiyesiyle izlemek isteyen işletme emtia değil gümüş takoz/maden kartı kullanmalıdır (SEC-KULCE).

Hesaplama örneği

Tutar  = Miktar × Fiyat                 (F.TİPİ yok; kart fiyatı tek)
Fiyat  = Tutar ÷ Miktar                 (TUTAR elle girilirse fiyat geri hesaplanır)
Maliyet (ithal ürün, kart alanları) = Fiyat + Harç + Komisyon + Diğer

Adım adım — 5 adet gümüş külçe, 28.000 TL: 1. Tutar = 5 × 28.000 = 140.000 TL 2. Kullanıcı TUTAR'ı 138.000 yazarsa fiyat = 138.000 ÷ 5 = 27.600 TL (ekran fiyatı geri hesaplar) 3. Kartta harç 500 + komisyon 300 + diğer 200 tanımlıysa kalem maliyeti = 28.000 + 1.000 = 29.000 TL (kart alanı; kâr raporuna yansıyıp yansımadığı doğrulanmadı — GAP)

ERPGOLD'daki karşılığı

Ekranlar

• EMTİA (E - EMTIA): KODU, MIKTAR, BIRIM ve FIYAT karttan, TUTAR; miktar/fiyat değişince tutar, tutar değişince fiyat hesaplanır.
• Kart tanımı: Emtia Tanımlama (menü: Emtia Stokları / Emtia Tanımlama — kitapçık §6 menü haritası).
• Emtia bilanço: Emtia bilanço ekranı — yaşam döngüsü "kullanılmayan aday", işlev açıklaması GAP.

Raporlar

• Emtiaya özel menü raporu wiki'de tanımlı değil; emtia işlemleri stok defteri üretmediğinden stok raporlarında görünmez, işlem listesi ve bakiye raporlarında (RPT-1 Bakiye Ekstresi) izlenir.

Tablolar/kolonlar (ekran etiketleriyle)

• Emtia kartı: KOD, AÇIKLAMA, GRUP KODU, KATEGORİ, FİYAT, BİRİM, HARÇ, KOMİSYON, DİĞER (13 alan).
• İşlem satırı: işlem kodu E, MIKTAR, FIYAT, BIRIM, TUTAR; milyem/has/adet alanları kullanılmaz.

İş kuralları

• BR-STOK-011: emtia işlemi stok hareketi üretmez.
• BR-DEFTER-URETIMI: peşin/cari defter davranışı.
• Sözlük: TERM-ISLEM-KODU-13-EMTIA-E.

Teknik (AIFASOFT içi)

Bu alt başlık müşteri görünümünde gizlenir. - TBL-STOK.EMTIA (13 kolon; Fiyat, BirimId, Harc, Komisyon, Diger), TBL-CARI.ISLEMLER (IslemKodu 13). - CTR-SEC-EMTIA-01: "Emtia" kelimesi wiki'de iki anlamda geçer: emtia kartı/işlem kodu 13 (ikincil mal) ve BR-VADELI-003'teki "Emtia = Miktar × Katsayı" ara değeri (vadeli maden/döviz miktarı). Sözlükte tek tanım (ikincil mal) var; vadeli anlamı için ek not gerekir. - GAP-SEC-EMTIA-01: Emtia kartındaki harç/komisyon/diğer alanlarının hangi hesapta (maliyet, kâr raporu) kullanıldığı belgelenmemiş. - GAP-SEC-EMTIA-02: Emtia işlemi stok defteri üretmediği için "emtia stoğu" nasıl sayılıyor (sayım/raporu var mı) bilinmiyor; emtia bilanço ekranı kullanılmayan aday. - Kuyumcu kurulumunda emtia kartı/işlem sayısı ölçülmedi.

Sık karıştırılan kavramlar

Mevzuat

• Emtia satışı genel ticaret ve KDV rejimine tabidir; altın için geçerli istisnalar emtiaya uygulanmaz (sektör genel bilgisi). Gümüş külçe/gümüş ürünler kıymetli maden bildirimlerine girebilir. GAP-MEVZUAT: KDV oranı, gümüş için kıymetli maden bildirim kapsamı ve ilgili tebliğ tarihleri doğrulanmadı.