Hurda

Kanonik tanım: TERM-HURDA

Sade tanım

Hurda, müşterinin bozdurmak için getirdiği kullanılmış, kırık veya modası geçmiş altındır: eski bilezik, kopuk zincir, tek küpe. Kuyumcu hurdayı takı olarak değil ham altın olarak alır; işçilik ödemez, yalnız içindeki hası öder. Bu yüzden hurdada iki şey ölçülür: terazi gramı ve milyem (mihenk taşı, XRF veya ayar evi ile). Kitapçık §2.3: "Gram + ayar (milyem ölçülerek)."

ERPGOLD'da "hurda" aynı zamanda bir kart işaretidir: HURDA ekranı yalnız "hurda" işaretli stok kartlarını listeler (TERM-HURDA).

Sektörde neden var

• Ham madde kaynağı: İmalatçı için hurda, rafineriye gidecek altının ana kaynağıdır; hurda birikir, eritilir, takoz olur (SEC-TAKOZ).
• Bozdurma işi: Perakende kuyumcunun günlük işinin önemli kısmı hurda alımıdır; kâr, ödenen has fiyatı ile toptan has fiyatı arasındaki farktır.
• Ayar riski: Damgası 22 ayar olan bir parçanın gerçek milyemi düşük çıkabilir; hurda alımında ölçülen milyem esas alınır (SEC-AYAR).
• Hacim: Kuyumcu kurulumunda 13 ayda 66.614 hurda işlemi, 56,6 milyon g brüt, 55,7 milyon g has; ortalama milyem 0,913 (kitapçık §9.5). Döviz kurulumunda 17 hurda kartı vardır (kitapçık §6).

Gerçek örnek

Kitapçık §5.5 gerçek fişi (anonim): toptancı müşteriden 54.000 g 995 kodlu hurda, 87.318.000 TL, resmi işlem (fatura tipi).

Öğrenilecek: resmi tipli hurda işlemi hiçbir operasyonel kayıt (stok/bakiye) (stok/bakiye) üretmez; hacim raporu işlem satırından okunmalıdır (kitapçık §5.5 "en önemli tuzak").

Tezgâh örneği (kendi tutarlı örneğimiz): müşteri 14 ayar damgalı 18,40 g bilezik getirdi; mihenkte 0,585 doğrulandı; has 10,76 g; büro hurda alış has fiyatı 2.450 TL → 26.362 TL ödendi.

Hesaplama örneği

Has        = Miktar × Ölçülen milyem
Ödeme      = Has × Hurda alış has fiyatı                (F.TİPİ Has)
   veya    = Miktar × Ayarlı gram alış fiyatı            (F.TİPİ Miktar)
Maliyet (çıkış) = Miktar × Ortalama milyem × Has fiyatı  (BR-MALIYET-002)

Adım adım — 18,40 g, 0,585, hurda alış has fiyatı 2.450 TL: 1. Has = 18,40 × 0,585 = 10,764 g 2. Ödeme = 10,764 × 2.450 = 26.371,80 TL (F.TİPİ Has) 3. Aynı işlem gram başı fiyatla: 14 ayar hurda gramı 1.433 TL → 18,40 × 1.433 = 26.367,20 TL (fiyatın yuvarlanmasından küçük fark) 4. Toptan has fiyatı 2.500 TL ise kuyumcunun bu parçadaki brüt kazancı = 10,764 × (2.500 − 2.450) = 538,20 TL

Çıkışta (hurdayı rafineriye/toptancıya verirken) maliyet ortalama milyemle hesaplanır: stok detay milyemi 0 ise kart milyemi (BR-MALIYET-002).

ERPGOLD'daki karşılığı

Ekranlar

• HURDA: STOK KODU (yalnız hurda işaretli kartlar; açılışta 995), MIKTAR, MILYEM, HAS, F.TIPI, FIYAT, TUTAR; müşteri hurda getirince GİRİŞ, külçe/has verilince ÇIKIŞ.
• Kart tanımı: Maden kartı tanımlama — "hurda mı" bayrağı.
• Perakende hurda alımı için perakende ekranı da peşin hurda kaydı yapabilir (BR-PERAKENDE-004).

Raporlar

• Maden Stok Hareket, Maden Stok Özet: hurda kartları maden raporlarında.
• Maden stok kâr raporu: hurda alış-satış kârı.
• Destek teması: PRB-MADEN-000.

Tablolar/kolonlar (ekran etiketleriyle)

• Maden kartı: HURDA MI bayrağı (döviz kurulumunda 104 normal / 17 hurda kartı), MILYEM, F.TIPI.
• İşlem satırı: işlem kodu H (hurda), MIKTAR, MILYEM, HAS.

İş kuralları

• BR-HURDA-001: kod listesi ve varsayılan 995; tür ÇIKIŞ açılır.
• BR-HURDA-002: NORMAL tipte fiyat paneli yoktur (has bakiyesi yazılır, para konuşulmaz).
• BR-HURDA-003: peşin F.TİPİ ayara bağlı (gram/has).
• BR-STOK-001: stok defterine miktar/adet/has.
• Sözlük: TERM-ISLEM-KODU-2-HURDA-H.

Teknik (AIFASOFT içi)

Bu alt başlık müşteri görünümünde gizlenir. - TBL-STOK.MADEN (IsHurda), TBL-CARI.ISLEMLER (IslemKodu 2), TBL-STOK.STOKHARAKETLERI. - CTR-SEC-HURDA-01: BR-HURDA-001 açılışta tür ÇIKIŞ gelir der; SCR-IFHURDA anlatımı "müşteri hurda getirdiğinde GİRİŞ" akışını öne çıkarır. Çelişki değil ama varsayılan yön, müşterinin en sık yaptığı işlemin tersidir; eğitimde vurgulanmalı. - GAP-SEC-HURDA-01: Kuyumcu kurulumunda hurda milyem aralığı 0,094–1,01 (kitapçık §9.5); 1'in üstü milyem giriş hatasıdır, engelleyen kontrol belgelenmemiş. - Kitapçık §5.5 "gram başına 1.625,13 TL" ifadesi has grama bölümdür (87.318.000 ÷ 53.730); brüt grama bölüm 1.617,00 TL — anlatımda netleştirilmeli (not).

Sık karıştırılan kavramlar

Mevzuat

• Hurda altın alımında satıcı kimlik tespiti ve belge düzeni (gider pusulası/fatura) ile MASAK yükümlülükleri uygulanır; eşikler mevzuatla değişir (kitapçık §2.5). GAP-MEVZUAT: güncel MASAK eşik tutarı, tebliğ adı ve tarihi doğrulanmadı.
• Kıymetli maden bildirimleri (BTrans maden — TERM-BTRANS) hurda hareketlerini de kapsar; GAP-MEVZUAT: bildirim yönetmeliği ve dönemi doğrulanmadı.